କୁଲୁ ଉପତ୍ୟକାରେ ଉଦ୍ୟାନଚାଷ ଓ ଜଳବାୟୁ ଚାପ

[✓] OBSERVED ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଭାରତର ଫଳ ଭଣ୍ଡାର ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଆପଲ୍ ଚାଷ ଶହଶହ ହଜାର କ୍ଷୁଦ୍ର କୃଷକ ପରିବାରଙ୍କ ଜୀବିକାକୁ ସମର୍ଥନ କରେ । [CLM-001] [✓] OBSERVED କୁଲୁ ଉପତ୍ୟକାରେ, ଫଳବତୀ ଉଦ୍ୟାନ ଚାଷ 1200 ମିଟର ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଉପଯୁକ୍ତ ନଦୀ ତଳୁ 3000 ମିଟରରୁ ଅଧିକ ସୁବାଲପିନ ଟେରାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥାଏ । [CLM-001] [✓] OBSERVED ଗତ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଶୀତଦିନେ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଏବଂ ବରଫପାତର ଅନିୟମିତତା ଯୋଗୁଁ ଆଖୁ ଫସଲ ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ମାନସିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । [CLM-003] [CLM-010] [✓] OBSERVED ବାଣିଜ୍ୟିକ ଆପଲ୍ ଫସଲ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଉତ୍ତମ ଥଣ୍ଡା ବେଲ୍ଟ ପ୍ରାୟ ୩୫ କିଲୋମିଟର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉପରକୁ ଚାଲିଯାଇଛି । (35) [CLM-003]

[✓] OBSERVED ପରିବେଶରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଧୂଳିସାତ୍ ସେବା ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ତାହାର ଆକଳନ କରିବା ପାଇଁ GBPIHED ଏବଂ Earthwatchର ଗବେଷକମାନେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିବା ନିରୀକ୍ଷଣ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । [CLM-001] [✓] OBSERVED ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନିକ ବିଜ୍ଞାନକୁ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ନାଗରିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶାଇ ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ 45ଟି ବଟୁଆ ପ୍ରଜାତି ଏବଂ 18ଟି ବାଘୁଣୀ ପ୍ରଜାତିରେ ଫୁଲ-ବକ୍ତା ନେଟୱାର୍କ ରେକର୍ଡ କରିଥିଲା । [CLM-001] [✓] OBSERVED ସର୍ଭେରେ ଫୁଲର ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ, ପଲିନେଟର୍ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିବା ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଜୈବ ଓ ରାସାୟନିକ ବୀଜ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ବ୍ୟବସାୟିକ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଫଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଅନୁପାତ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ରହିଛି। [CLM-001] [CLM-008] [✓] OBSERVED ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟର ପ୍ରଥମ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । [CLM-001] [CLM-007]

ପଲିନିଂ ନିଅଣ୍ଟ ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ

[✓] OBSERVED ଏହି ଅନୁଭୂତିଗତ ସର୍ଭେରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ବାସ୍ତବତା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛିଃ ୧୯୮୯ ପରଠାରୁ ତଳ ଉପତ୍ୟକା ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଆପଲ୍ ଫଳର ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। (1989) [CLM-002] [✓] OBSERVED ଆଗରୁ ବନ୍ୟ ପଲିନିୟର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଚାଷୀମାନେ ଏବେ ଫୁଲ ଫୁଟିବା ସପ୍ତାହରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଆପିସ୍ ମେଲ୍ ଲାଇଫେରା କଲୋନୀ ଭଡ଼ାରେ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରତି ଛତୁ ପିଛା ୧୫୦୦ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରିବେ । [CLM-005] [✓] OBSERVED ତେବେ ଆଚରଣଗତ ଅନୁଧ୍ୟାନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ୟୁରୋପୀୟ ମହୁମାଛିମାନେ ପାହାଡ଼ର ଅସ୍ଥିରତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳବାୟୁ ପାଇଁ ଖରାପ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାନ୍ତି । [CLM-008] [✓] OBSERVED ପାର୍ବତ୍ୟ ସକାଳଗୁଡ଼ିକରେ ଯେତେବେଳେ ପରିବେଶର ତାପମାତ୍ରା ୧୨ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ତଳେ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ମହୁମାଛିମାନେ ବକ୍ସ ଭିତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଦ୍ରା ରହିଥିଲେ। [CLM-008]

[✓] OBSERVED ଏହି ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ମୃଦୁତା ରହିଛି। [CLM-008] [✓] OBSERVED ମୂଳଦୁଆରେ ଥିବା ମହୁମାଛିମାନେ ଧୂଳିସାତ୍ କରିବା ସମୟରେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଦ୍ରୁତ ଛାତିର ତିକ୍ତତା ଦ୍ୱାରା ପଲନ ଦାନା ମୁକ୍ତ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମହୁମଧୁଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଦୁଇଗୁଣା ଅଧିକ ସ୍ପର୍ଶକାତର ସମ୍ପର୍କ ହାସଲ କଲେ । [CLM-007] [CLM-008] [≈] ASSOCIATION ଦୁଃଖର ବିଷୟ ଯେ, ଏହି ଅସମ୍ଭବ ପ୍ରାକୃତିକ ପଲିନାଇଜରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀଟନାଶକ ଔଷଧକୁ ବିନା ବାଧାବିଘ୍ନରେ ଛାଣି ରଖିବା କାରଣରୁ ଜନସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇଛି । [CLM-004] [✓] OBSERVED ସ୍ଥାନୀୟ ପତ୍ରଯୁକ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲିବା ବାଡି ନିକଟରେ ଥିବା ଫଳବତୀ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡିକ ଅଲଗା ଅଲଗା ଏକକ ଚାଷ ତୁଳନାରେ ଦୁଇଗୁଣ ଅଧିକ ଧୂଳିସାତ୍କାରୀଙ୍କୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲା । [CLM-007] [CLM-009]

ପଦ୍ଧତିଗତ ସୀମା ଏବଂ ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା

[✓] OBSERVED ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତମାଳା ପରିବେଶରେ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହକୁ ନେଇ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ସୂଚନା ଦିଆଯାଉଛି । [CLM-001] [i] CONTEXT ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ବିପଦରେ ନପାଇ ହଠାତ୍ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା କିମ୍ବା ବେମାରୀ ବରଫଝଡ଼ ସମୟରେ ନାଗରିକ ବିଜ୍ଞାନ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ପଦଯାତ୍ରା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । [CLM-006] [✓] OBSERVED ତେଣୁ, ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ରେକର୍ଡଗୁଡିକ କେବଳ ଉତ୍ତମ ପାଗରେ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବା ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଅଛି ଏବଂ ଫେନୋଲୋଜି ମଡେଲଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିପାଗ ଷ୍ଟେସନ ଲଗ୍ ସହିତ କାଲିବ୍ରେଟ୍ କରାଯାଇପାରିବ । [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହି ତଦାରଖ କରିବା ପାଇଁ ସୌର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ କମେରା ଫାଶୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ଯାହା ଖରାପ ପାଗ ସମୟରେ ଧୂଳିସାତ୍କାରୀମାନଙ୍କ ଗସ୍ତକୁ ରେକର୍ଡ କରିବ । [CLM-001]

[✓] OBSERVED ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ଫଳସାର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଲିନିଟର୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଦଶମାଂଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ରାସାୟନିକ କୀଟନାଶକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏକ ଆତ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ରଣନୀତି । [CLM-002] [CLM-004] [≈] ASSOCIATION ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ସଂପ୍ରସାରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସମନ୍ୱିତ ପୋକ ପରିଚାଳନା ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଇପାରିବ ଯାହା ଫୁଲ ଫୁଟିବା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ଫୁଲଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବ୍ୟାପକ ବସ୍ତୁର କୀଟନାଶକ ନିଷେଧ କରିଥାଏ । [CLM-004] [CLM-010] [✓] OBSERVED ବନ୍ୟ ରୋଜ, ବରବେରୀ ଏବଂ କ୍ଳବର ଭଳି ସ୍ଥାନୀୟ ପୋକ ଫ୍ଲୋରାକୁ ଫଳ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା କୃଷି ବର୍ଷ ସାରା ନିରନ୍ତର ନେକ୍ଟାର ପୋଷଣ ମିଳିଥାଏ । [CLM-007] [CLM-009] [✓] OBSERVED ହିମାଳୟ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷିର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପାହାଡ଼ ଚାଷୀଙ୍କୁ ପରିବେଶ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ । [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପାରମ୍ପରିକ ଆପଲ୍ ଚାଷ ବେଲ୍ଟ ଐତିହାସିକ ଭାବେ କୁଲୁ ଓ ଶିମଲା ଜିଲ୍ଲାର ୧୮୦୦ ମିଟର ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଥିଲା । (1) (800) [CLM-001] [CLM-003] [✓] OBSERVED ଶୀତଦିନେ ଥଣ୍ଡା ସମୟରେ ଫୁଲ ଫୁଟିବା, ଗଛର କଦଳୀ ଭାଙ୍ଗିବା ଓ ତଳିଆ ଉପତ୍ୟକାରେ ଫଳବତୀ ହେଉଥିବା କମ ପରିମାଣର ଫଳ ମିଳିବାର କାରଣ ହୋଇଛି। [CLM-002] [CLM-003]

[✓] OBSERVED ନିମ୍ନ ଉପତ୍ୟକାମାନଙ୍କରେ ଥିବା ଅନେକ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ଚାଷୀ ଆପଲ୍ ଚାଷକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ରଟାପଲି, କିଓ୍ବି କିମ୍ବା ଋତୁସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପନିପରିବା ଚାଷ କରିବାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି । [CLM-002] [CLM-003] [✓] OBSERVED ଏହି ସମୟରେ ଧନୀ ଉଦ୍ୟାନପତିମାନେ ଲାହୋଲ ଓ କିନ୍ନୋର ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଉପତ୍ୟକାରେ ଜମି କିଣିବା ସହ ନୂଆ ଆପଲ୍ ଫୁଲ ଚାଷ କରୁଛନ୍ତି । [CLM-003] [✓] OBSERVED ଏହି ଉପରକୁ ଚାଲିଆସିବା ଯୋଗୁଁ ଆଲପୀନ ଉଚ୍ଚସ୍ଥଳୀରେ ଥିବା ଘାଟି ଓ ପାହାଡ଼ର ଜଳପ୍ରବାହ ଉପରେ ନୂତନ ପରିବେଶ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି । [CLM-003] [✓] OBSERVED ପୁଷ୍ପଜାତ ଗଛ ଓ ପୋକ ପୋଲିନେଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ପର୍ବତୀୟ ଇକୋସିଷ୍ଟମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଠନମୂଳକ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆଧାରିତ କରିଥାଏ । [CLM-001] [≈] ASSOCIATION ମାଟି ଘୋଡାରେ ରହୁଥିବା ଏକାକୀ ମହୁମାଛି (ଆଣ୍ଡ୍ରେନିଡିୟ ଓ ହଲିକ୍ଟିଡେ ପରିବାର) ଅଳ୍ପ ଚାଷ ହୋଇଥିବା ଜମିର ପାର୍ଶ୍ୱ ଏବଂ ମାଟିର କୂଳରେ ଜଟିଳ ଭୂତଳ ଗାତ ଖୋଳିଥାନ୍ତି। [CLM-009] [≈] ASSOCIATION ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ରାସାୟନିକ ଜୀବାଣୁ ନିରୋଧକ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକ, ପ୍ରାକୃତିକ ପଲିନେଟର କଲୋନିଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥାନୀୟ ଉଚ୍ଛେଦକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ । [CLM-004] [CLM-009]

[✓] OBSERVED ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ୫ ମିଟର ଉଚ୍ଚର ବଫର୍ ଷ୍ଟ୍ରିପ୍ ଥିବା ସ୍ଥାନୀୟ ଫୁଲିବାଡ଼ି ଗଛକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ଦୁଇ ଋତୁ ମଧ୍ୟରେ ଏକାକୀ ମହୁମାଛିଙ୍କ ପ୍ରଚୁରତା ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରାଯାଇପାରିବ । [CLM-007] [CLM-009] [✓] OBSERVED ନାଗରିକ ବିଜ୍ଞାନର ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନେ GBPIHED ର ଆଞ୍ଚଳିକ କ୍ୟାମ୍ପସରେ କୀଟ ବର୍ଗବିଦ୍ୟା ଓ ଫଟୋଚିତ୍ରରେ ବ୍ୟାପକ ତାଲିମ ପାଇଥିଲେ । [CLM-001] [✓] OBSERVED ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକ, କଲେଜ ଛାତ୍ର ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବେଶ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । [CLM-001] [✓] OBSERVED ଭାଗିଦାରୀ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହରୁ ଏହା ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ଜୈବିକ ଉଦ୍ୟାନରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ହୋଇଥିବା ଜମି ତୁଳନାରେ ବଟୁଆ ପ୍ରଜାତିର ସମ୍ପତ୍ତି ବହୁ ପରିମାଣରେ ଅଧିକ ଥିଲା। [CLM-001] [CLM-004] [✓] OBSERVED ପପୁଲିନାଇଡ (Papilionidae) ଏବଂ ହ୍ବାଇଟ ଆଣ୍ଡ ୟେଲୋ (ପିୟରିଡି) ଫୁଲଗୁଡିକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମାଥିଉ ଫୁଲକୁ ଅତିରିକ୍ତ ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିଥିବା ବଟରଫ୍ଲୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ । [CLM-001] [✓] OBSERVED ଯେତେବେଳେ ବଟୁମାଳମାନେ ପଲନ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାରେ ଯୋଗଦାନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଲନର ବାକ୍ସ କାରଣରୁ ବନ୍ୟ ମହୁମାଳାଗୁଡିକ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରାଥମିକ ପଲିନିଂକାରୀ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି । [CLM-001] [CLM-008]

[✓] OBSERVED ୟୁରୋପୀୟ ମହୁମାଛିମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟିକ ଭଡା ବଜାରରେ ପାହାଡ଼ ଉଦ୍ୟାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସମାନତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । [CLM-005] [✓] OBSERVED ମହୁମାଛି ବକ୍ସ ଭଡ଼ାରେ ନେଇପାରୁନଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଫଳର ଅଭାବ ଓ କମାର୍କିଟଲ ଗ୍ରାଫର କମ୍ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥାଏ । [CLM-002] [CLM-005] [≈] ASSOCIATION ରାଜ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ସବସିଡିକୁ ରାସାୟନିକ ସାମଗ୍ରୀରୁ ପଲିନେଟର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଉଛି । [CLM-004] [CLM-010] [✓] OBSERVED ଏକାକୀ ମାସନ ମହୁମାଛି (ଓସ୍ମିୟା କର୍ନିଫ୍ରନ୍) ପାଇଁ ଶସ୍ତା କାଠର ବ୍ଲକ୍ ବିତରଣ କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ପଲିନାଇଜେସନ୍ ବିକଳ୍ପ ପ୍ରଦାନ କରେ । [CLM-008] [CLM-010] [✓] OBSERVED ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କୃଷି ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସାମାଜିକ-ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ବନ୍ୟ ଧୂଳିସାତ୍ ସଂଯୋଗକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED ନାଗରିକ-ବିଜ୍ଞାନ ଭାଗିଦାରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବେଶ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିବା ହିମାଳୟର ଜଳବାୟୁ ଅନୁକୂଳତା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ମଡେଲ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । [CLM-001] [CLM-010]

[≈] ASSOCIATION ଆପଲ୍ ଚାଷୀଙ୍କ ସଂଘମାନେ ଫୁଲ ଫୁଟିବା ସମୟରେ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜୁଥିବା ମହୁମାଛିମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସ୍ପ୍ରେ ମୁକ୍ତ ଝରକାକୁ ସମନ୍ୱୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି । [CLM-004] [CLM-010] [✓] OBSERVED ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ପିଆଜ ଓ ସିଲୁକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୃଦୁ ଜଳବାୟୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯାହା ଦହିମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ପବନରୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ। [CLM-007] [CLM-009]

ମଣ୍ଟେନ ଏଗ୍ରୋ ଇକୋଲୋଜି, ପଲିନେଶନ୍ ବାୟୋଲୋଜୀ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ଗତିଶୀଳତା

[✓] OBSERVED ପଶୁ ଗୋଲକନ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରିବେଶ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସେବା ବିଶ୍ୱ କୃଷି ପାଇଁ ଏକ ଅପୂରଣୀୟ ଜୈବିକ ସହାୟତା ଅଟେ, ଯାହା ମଜଭୁତ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରାରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ପୋଷଣକାରୀ ଘଞ୍ଚ ଉଦ୍ୟାନ ଚାଷର ଉତ୍ପାଦନକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥାଏ । ( CLM-001 , CLM-002 ) [✓] OBSERVED ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟ ରାଜ୍ୟରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଫଳ ଚାଷ କୃଷି ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ବିସ୍ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପିରପଞ୍ଜଳ ଓ ଧୌଲଧର ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ କୁଲୁ ଉପତ୍ୟକା 1200 ରୁ 3,200 ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତାରେ ବ୍ୟାପକ ଆପଲ୍ ଫସଲର ସମର୍ଥନ କରେ । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ତେବେ ମନୁଷ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳବାୟୁ ଅସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ସବୁଠାରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଜୈବ-ଭୌଗୋଳିକ ଜୋନ୍ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମ ପର୍ବତମାଳ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ରହିଛି । ( CLM-003 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ଶୀତଦିନେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଆସିବା ଏବଂ ଥଣ୍ଡା ସମୟରେ ଜମା ହେବା ହ୍ରାସ ପାଇବାରୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଆପଲ୍ କ୍ଲଭର୍ସର ଫିଜିଓଲୋଜିର ବିକାଶ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। (35) ( CLM-003 ) [≈] ASSOCIATION ଏକାସାଙ୍ଗରେ, କୃଷି ରାସାୟନିକ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟାପକ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ବନ୍ୟ ଅମୃତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତର ଅଣ-ଲକ୍ଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି । ( CLM-004 ) [✓] OBSERVED ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ପଲିନେଟର ଗିଲ୍ଡ ବିବିଧତା ଏବଂ ଫଳବୃକ୍ଷ ଉତ୍ପାଦକତା ମଧ୍ୟରେ ତ୍ରିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଉଚ୍ଚତାର ଟ୍ରାନ୍ସେକ୍ଟରେ ବ୍ୟାପୀ ଅନୁଭୂତିଗତ କ୍ଷେତ୍ର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଆବଶ୍ୟକ _ ( CLM-001 , CLM-002 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED ଧୂଳିସାତ୍କାରୀ ବିନିଯୋଗର ଗତିଶୀଳତାର ଏକ ଅନୁଭୂତିଗତ ଆଧାରକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଗୋବିନ୍ଦ ବଲ୍ଲଭ ପନ୍ତ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ହିମାଳୟ ପରିବେଶ ଏବଂ ବିକାଶ ଓ ଏୟାରଥୱାଚ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟିଚୁଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗିଦାରୀ ଗବେଷଣା ସହଯୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ଉଚ୍ଚ କୁଲୁ ଉପତ୍ୟକାକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ୧୫ଟି ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱକାରୀ ଫଳବତୀ ଉଦ୍ୟାନରେ ପ୍ରଚଳିତ ଫୁଲ ଏବଂ ଧୂଳିସାତ୍ ଅନୁଧ୍ୟାନର କ୍ରମଶଃ ତୀବ୍ର ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହ ଝରକାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନଜର ରଖାଯାଇଥିଲା । (15) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ନାଗରିକ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନଙ୍କୁ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ, ସଫ୍ଟନେଟିଂ, ଫ୍ଲୋରାଲ ଫିନେଲୋଜି ଲୋଗ୍ ଏବଂ ଫଟୋ ପରିଚୟ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ସର୍ଭେରେ ଫୁଲ ଭ୍ରମଣର ବାରମ୍ବାରତା, ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ସମୟ, ପଲନ ପରିବହନ ହାର ଏବଂ 07:00 ରୁ 18:00 ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମାଇକ୍ରୋ କ୍ଲିମାଟିକ୍ ପାରାମେଣ୍ଟଗୁଡିକ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି । ( CLM-001 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED ଫଳବତୀ ଉଦ୍ୟାନ ପରିଚାଳନା ପାରାମାଟ୍ରିକଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସିନ୍ଥେଟିକ୍ କୀଟନାଶକ ପ୍ରୟୋଗର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର୍, ଘାସ ସଫା କରିବାର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଆଖପାଖସ୍ଥଳୀର ଅବସ୍ଥିତି ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ଥିଲା। ( CLM-001 , CLM-004 , CLM-007 ) [✓] OBSERVED ୫୦୦ ମିଟର ବଫରରେ ଥିବା ଜମିକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ବୃକ୍ଷ, କମ୍ବଳ ଗଛ, ଉପକୂଳରେ ଥିବା ପଙ୍ଗପାଳ, ତଟବର୍ତ୍ତୀ କୃଷି ଏବଂ ନିର୍ମିତ ନିବାସାଗୁଡ଼ିକରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। (500) ( CLM-001 , CLM-007 ) [✓] OBSERVED ଫଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶତକଡା ପ୍ରତି ଗଛରେ ୧୦୦ଟି ଫୁଲ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବଗିଚାରେ ୫ଟି କେନ୍ଦ୍ର ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ୟାଗ୍ କରି ପରିମାଣର ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା । (100) ( CLM-001 , CLM-002 )

ଟ୍ୟାକ୍ସୋନୋମିକ ବିବିଧତା, ଥର୍ମାଲ ନିକ୍ ବିଭାଜନ ଏବଂ କୀଟନାଶକ ହ୍ରାସ

[✓] OBSERVED ଜନ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନର ଅନୁସନ୍ଧାନରେ 45ରୁ ଅଧିକ ବଟୁଆ ପ୍ରଜାତି ଏବଂ 18ଟି ବାଘ ମହୁମାଛି ପ୍ରଜାତିରେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସଂଗ୍ରହ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଉଚ୍ଚତା ସ୍ତରରେ କୃଷି ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀକୁ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ବନ୍ୟ ମହୁମାଛି ସମୂହରେ ବୋମବସ୍ ହେମୋରିଡାଇଲିସ (ହିମେନୋପ୍ଟେରାଃ ଆପିଡିଏ), ଏପିସ ସେରାନା ଇଣ୍ଡିକା ଏବଂ ହଲାଇକ୍ଟିଡେ, ଆଣ୍ଡ୍ରେନିଡା ଓ ମେଗାକିଲିଡ଼ିୟ ପରିବାରରୁ ଆସିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଏକାକୀ ଟ୍ୟାକ୍ସନ୍ଗୁଡିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ( CLM-001 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED ଏହି ବିବିଧତା ସତ୍ତ୍ୱେ, ୧୯୮୯ ପରଠାରୁ କମର୍ସିଆଲ ଆପଲ୍ ଫ୍ରୁଟଗୁଡିକର ଉପତ୍ୟକା ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଏକ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଜୈବିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। (50) (1989) ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED ଅର୍କାର୍ଡିନଷ୍ଟମାନେ କ୍ରୋନିକ୍ ପୋଲିନାଇଜେସନ୍ ବିଫଳତାର ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି, କାରଣ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପୁଷ୍ପଗୁଚ୍ଛର ବୃହତ୍ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସ୍ତୁତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପଲ deposition କାରଣରୁ ଫଳ ଦେଇପାରିଲା ନାହିଁ । ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED ବନ୍ୟ ପଲିନେଟର ଅଭାବକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଚାଷୀମାନେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ପରିଚାଳିତ ୟୁରୋପୀୟ ମହୁମାଛି କଲୋନି (Apis mellifera) କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ । ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED ତେବେ ଆଚରଣଗତ ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଏବଂ ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ପଲିନେଟର ଗିଲ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତାପ ନିଶ ବିଭାଜନକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଥିଲା । ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED ୟୁରୋପୀୟ ମହୁମାଛିମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ୧୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସରୁ ଅଧିକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିଲେ। (15) ( CLM-008 )

[✓] OBSERVED ଏହାର ବିପରୀତରେ, ଆକାଶମଣ୍ଡଳୀୟ ଏବଂ ପବନପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ ୮ ରୁ ୧୨ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାପମାତ୍ରାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବମ୍ବେ ଓ ଏକାକୀ ମହୁମାଛିମାନେ ସକ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । (8) (12) ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED କାରଣ ସକାଳ ସମୟରେ ଆପଲ୍ ଷ୍ଟାଇଗମା ଅଧିକ ଗ୍ରହଣୀୟ ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ପ୍ରାକୃତିକ ମହୁମାରୀମାନେ ପିଆଜକୁ ଧୂଳି ଦେବା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେବା ଯୋଗାଇଥାନ୍ତି । ( CLM-008 ) [≈] ASSOCIATION ତେବେ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଫସଫେଟ୍, ସିନ୍ଥେଟିକ୍ ପିରେଥ୍ରଏଡ୍ ଏବଂ ନିଓନିକୋଟିନୋଇଡ ଇନ୍ସେକ୍ଟିସିଡ଼ର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନୀୟ ଧୂଳିଶାୟୀ ଜନସଂଖ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି । ( CLM-004 ) [≈] ASSOCIATION ଅଧିକ ପରିମାଣର କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ଫଳବତୀ ଉଦ୍ୟାନରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବମ୍ବେ ଏବଂ ମାଟିରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏକାକୀ ମହୁମାଛିଙ୍କ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଛିନ୍ନତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ( CLM-004 ) [✓] OBSERVED ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁ ବଗିଚାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଫୁଲର ଛେଳି ଏବଂ ଉପକୂଳ ସୀମା ପଟକୁ ଅଣଚାଷୀ ଗଛ ଲଗାଯାଇଥିଲା, ସେଠାରେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପୁଳ ଧୂଳିସାତ୍କାରୀମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଗୁଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED ଏହି ଆବିଷ୍କାରରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ କୃଷି ପରିବେଶର ଭିନ୍ନତା ଏକ ଜରୁରୀ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ, ଯାହା ରାସାୟନିକ ମୃତ୍ୟୁ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଧୂଳିପାତକମାନଙ୍କୁ ବାଫର୍ କରି ରଖିଥାଏ । ( CLM-007 , CLM-009 , CLM-010 )

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ସୀମା, ଫେନୋଲୋଜିକାଲ୍ ଅସିନକ୍ରୋନୀ ଏବଂ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ

[✓] OBSERVED କଠୋର ବୈଜ୍ଞାନିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଦ୍ୱାରା ଜଟିଳ ପର୍ବତମାଳା ପରିବେଶରେ ଭାଗିଦାରୀ ନାଗରିକ ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁଧ୍ୟାନର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ସୀମାବଦ୍ଧତାକୁ ସୂଚୀତ କରାଯାଇପାରିବ । ( CLM-001 ) [i] CONTEXT ପ୍ରବଳ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଶୀତର ଆରମ୍ଭରେ ବରଫ ଝଡ଼ ସମୟରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଉପତ୍ୟକାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଯାହା ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ। ( CLM-006 ) [✓] OBSERVED ତେଣୁ, ପାଗ ଅନୁକୂଳ ଥିବା ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଧୂଳିସାତକାରୀମାନଙ୍କର ଗତିବିଧି ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇନଥିଲା (ଏହି ଅଧ୍ୟୟନର ପଦ୍ଧତିଗତ ସୀମିତତା ହେତୁ ଅତିରିକ୍ତ ଯାଞ୍ଚ ବିନା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାରଣ ପ୍ରମାଣିତ ନୁହେଁ)। ( CLM-001 , CLM-006 ) [✓] OBSERVED ଭବିଷ୍ୟତରେ ଗବେଷଣା ଦ୍ୱାରା ପାଣିପାଗ ପ୍ରତିରୋଧିତ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ସେନସର ଫାଶୀ ଏବଂ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଦୃଷ୍ଟି କ୍ୟାମେରାକୁ ସମନ୍ୱିତ କରାଯାଇପାରିବ ଯାହାଦ୍ୱାରା କି ପାଗର ବିସ୍ତାର ଉପରେ ନିରନ୍ତର ନଜର ରଖାଯାଇ ପାରିବ । ( CLM-001 )

[↗] MODELLED ଐତିହାସିକ ତାପମାତ୍ରା ରେକର୍ଡରୁ ନିର୍ମିତ ଉଚ୍ଚତା ଫେନୋଲୋଜି ମଡେଲ ଜଳବାୟୁ ପରିଚାଳିତ ଫେନୋନୋଲୋଜିକାଲ୍ ଅସଙ୍କ୍ରାନ୍ତିର ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେବାର ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ପ୍ରವೃತ್ತୀ ପ୍ରକାଶ କରେ । ( CLM-010 ) [↗] MODELLED ଖରାଦିନେ ତାପମାତ୍ରା ଅଧିକ ଥିବାରୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଆପଲ୍ କ୍ଳାର୍ଟରଗୁଡିକ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସେମାନଙ୍କର ଐତିହାସିକ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର୍ ତାରିଖଠାରୁ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପୂର୍ବରୁ ଫୁଲ ଫୁଟୁଛି । ( CLM-010 ) [✓] OBSERVED ତେବେ, ଭୂତଳ ଗାତରେ ଶୀତ କାଟୁଥିବା ବନ୍ୟ ଏକାକୀ ମହୁମାଛିମାନେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଜମିର ଉତ୍ତାପଜନିତ ଦିନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି । ( CLM-008 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED କାରଣ ମାଟିର ତାପମାତ୍ରା ଆଖପାଖ ବାୟୁ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗରମ ହେଉଛି, ତେଣୁ ବନ୍ୟ ମହୁମାଛିର ଉତ୍ପତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଆପଲ୍ ଫୁଲରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଉଛି । ( CLM-002 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ଏହି ବୈଷୟିକ ଅସମାନତା ବନ୍ୟ ପଲିନେଟର ସମୂହ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ଅର୍ଥନୀତି ଉଭୟଙ୍କ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଜୈବିକ ଜୀବିକାକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ । ( CLM-002 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED ହିମାଳୟର ଧୂଳିସାତ୍ ସଙ୍କଟକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ନିୟାମକ, କୃଷି ଓ ନୀତିଗତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ । ( CLM-001 , CLM-010 ) [≈] ASSOCIATION ରାଜ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ବିଭାଗ ଆପଲ୍ ଫୁଲ ଫୁଟିବା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ କୀଟନାଶକ ସ୍ପ୍ରେ ଉପରେ କଠୋର ଆଇନଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇପାରେ । ( CLM-004 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ଫୁଲରେ ଭରପୁର ପୋକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଲାଗି କୃଷକମାନଙ୍କୁ ପରିବେଶ ଅନୁଦାନ ପ୍ରଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଗାଇ ଦେବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି । ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED ଦାମୀ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ମହୁମାଛି ଭଡା ବଦଳରେ ସ୍ୱଦେଶୀ ଘୋଡାରେ ବାସ କରୁଥିବା (ଯେପରି ଯେପରିକି ଓସମିୟା ଏବଂ ମେଗାଚିଲ୍ ପ୍ରଜାତି) ମହୁମଧୁଙ୍କ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରସାର ସବସିଡି କରାଯାଇପାରିବ । ( CLM-005 , CLM-008 ) [≈] ASSOCIATION ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆଞ୍ଚଳିକ ଭୂମି ବ୍ୟବହାର ଜୋନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ନଦୀ ଜଳଭାଗକୁ ପାର୍ବତ୍ୟ ପାହାଡ଼ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ କରିଡରଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷିତ କରାଯାଇପାରିବ । ( CLM-009 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଯୁବକ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଚାଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନାଗରିକ-ବିଜ୍ଞାନ ସହଭାଗୀତା ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ପରିବେଶ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତିର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଜନା ପ୍ରଦାନ କରେ । ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ଉତ୍ତର ଭାରତର ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା, କୃଷି ଜୀବିକା ଓ ପରିବେଶ ଐତିହ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ହିମାଳୟର ପଲକୀ ପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ । ( CLM-001 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟର କୃଷି ପରିବେଶ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୃଢ଼ ଆଞ୍ଚଳିକତା, ମାଇକ୍ରୋ-କ୍ଲିମେଟିକ୍ ବିବିଧତା ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ କରାଯାଇଛି । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପରିବାମାନେ କୁଲୁ ଉପତ୍ୟକାକୁ ଆପଲ୍ ଚାଷ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଆମେରିକୀୟ ମିଶନାରୀ ସାମୁଏଲ ଇଭାନ୍ସ ଷ୍ଟୋକ୍ସ ଏହାକୁ ବ୍ୟାପକ କରିଛନ୍ତି । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ଷ୍ଟୋକ୍ସ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଲାଲ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ବିବିଧତା ଆଣିଥିଲେ ଯାହା ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶକୁ ଏକ ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ପରିଣତ କରିଥିଲା । ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ତେବେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଆପଲ୍ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱୟଂ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପଲିନିଜର ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ପୋଲନର ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପାଇଁ କ୍ରିସ-ପ୍ରବଣୀକରଣ ଆବଶ୍ୟକ କରେ । ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED ଫଳପ୍ରଦ ବାୟୋଟିକ ପଲିନିଂ ନହେଲେ ଫୁଲ ଅଣ୍ଡା ସୃଷ୍ଟିକରିବାରେ ବିଫଳ ହୁଏ, ଯାହାଫଳରେ ଫୁଲ ଝଡ଼ିଯାଏ, ଫଳ ବିକୃତ ହୋଇଥାଏ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟିକ ଫସଲ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED ଐତିହାସିକ ଭାବେ, ବନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ଏକ ସମୁଦାୟ ବସନ୍ତ ଫୁଲିବା ସମୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମାଗଣା କ୍ରସ ପଲିନିଂ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ( CLM-001 , CLM-008 )

[✓] OBSERVED ଶୀତଦିନେ ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଫଳରେ ରୟାଲ ଡେଲିସିୟସ୍ ଆପଲ୍ କ୍ଳାର୍ଟର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ 1200 ଘଣ୍ଟାରୁ କମ୍ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥଣ୍ଡା ହେବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି । ( CLM-003 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ଏହାର ଜବାବରେ, ଉଦ୍ୟାନଗୁଡିକୁ କମ୍ ଥଣ୍ଡା ଥିବା ବିବିଧତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିବାକୁ କିମ୍ବା ତଳ ଉପତ୍ୟକା ଟେରାସକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପୁନଃପୋତିଷ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଛି । ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED ଏହି ଉଚ୍ଚତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ସ୍ଥାନୀୟ ଜମି ବ୍ୟବହାର ପଦ୍ଧତିକୁ ବଦଳାଇଥାଏ, ପାରମ୍ପରିକ ମିଲ୍ସ ଏବଂ ଡାଲି ଫସଲ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥାଏ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ପାହାଡିଆ ଜଙ୍ଗଲର ଭାଗଭାଗିଦାରୀକରଣ କରିଥାଏ । ( CLM-003 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED ଆମର କ୍ଷେତର ନମୁନା ସଂଗ୍ରହରେ ଜୈବିକ ଉଦ୍ୟାନ, କମ୍ ରାସାୟନିକ ସମନ୍ୱିତ ଫଳଗଛ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ରାସାଯନିକ ଏକକ ଚାଷ ଉପରେ ଥିବା ପ୍ଲଟଗୁଡ଼ିକର ନମୂନା ନିଆଯାଇଛି । ( CLM-001 , CLM-004 ) [✓] OBSERVED ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ନାଗରିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକମାନେ ୧୫ ମିନିଟ୍ ଧରି ଫୋକାଲ ଫୁଲର ଅବଲୋକନ କରିଥିଲେ, ପଲିନାଟର୍ ଆଖପାଖକୁ ଆସୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଗଣିଲେ, ଫୁଲଗୁଡିକରେ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ କଲେ ଏବଂ ଷ୍ଟଗ୍ମାଟିସ୍ ସଂଯୋଗ କଲେ । (15) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ପଲିନେଟରଙ୍କ ପରିଦର୍ଶନର ହାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମେଘାଚ୍ଛନ୍ନ ଆକାଶରେ ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟାରେ ଶହେ ଖୋଲା ଫୁଲକୁ ନେଇ ମୋଟ ସଂଖ୍ୟକ ପରିଦର୍ଶନରେ ଗଣନା କରାଯାଇଥିଲା । ( CLM-001 , CLM-008 )

[✓] OBSERVED ଆଞ୍ଚଳିକ ଜନ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ କଏଦ ହୋଇଥିବା ପୋକ ଭାଉଚର ନମୁନାଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରମାଣିତ ମର୍ଫୋଲୋଜି ଟ୍ୟାକ୍ସୋନୋମିକ ଚାବି ବ୍ୟବହାର କରି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ଧରାପଡ଼ୁଥିବା ପୋକର କୋର୍ବିକୁଲାରୁ ପୋଲନର ଡାଳ ବାହାର କରି ଏବଂ ମାପୋଲନର ପରିଚୟକୁ ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପିକ୍ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରି ଗୋଲ ବୋଝ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା । ( CLM-001 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED ଫଳାଫଳରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ବମ୍ବୁସ ହେମୋରିଡାଇଲିସ୍ ରାଣୀମାନେ ଆପିସ୍ ମେଲ୍ଲିଫେରା ଶ୍ରମିକଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଶୁଦ୍ଧ ସେବକ ପଲନ ବୋଝ ନେଇଥିଲେ । ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED ବମ୍ବେଙ୍କ ବିଶାଳ ଶରୀର ଓ ଘନ ପଥର ଏକକ ଫୁଲ ପରିଦର୍ଶନରେ ଉଚ୍ଚ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ପୋଲନର ଦ୍ରୁତ ସ୍ଥାନାନ୍ତରକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ । ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED ବମ୍ବେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଫ୍ରିକ୍ୱେନ୍ସି ୱିଙ୍ଗ୍ ବୁଜିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଗ୍ ଭିତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ପଲାନ୍ ଧାନକୁ ବାହାର କରି ଅକ୍ୟୁଷ୍ଟିକ୍ ସୋନିକେଟ୍ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ( CLM-008 ) [≈] ASSOCIATION ବମ୍ବେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ପଲିନାଇଜେସନ୍ ଦକ୍ଷତା ସତ୍ତ୍ୱେ ଫୁଲ ଫୁଟିବା ପୂର୍ବରୁ ରାସାୟନିକ କୀଟନାଶକଗୁଡ଼ିକର ସ୍ପ୍ରେ କରୁଥିବା ଫଳବୃକ୍ଷମାନଙ୍କରେ ପ୍ରାୟତଃ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ( CLM-004 )

[≈] ASSOCIATION ଇମିଡାକ୍ଲୋପ୍ରାଇଡ୍ ଏବଂ ଟାୟାମେଥୋକ୍ସିମ୍ ସମେତ ସିଷ୍ଟମିକ୍ ଜୀବାଣୁ ନିରୋଧକ ଔଷଧ ଫୁଲ ନେକ୍ଟର ଓ ପଲନରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜୁଥିବା ମହୁମାଛିମାନଙ୍କଠାରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ନ୍ୟୁରୋଟକ୍ସିକ ମୃତ୍ୟୁଜନିତ ହୋଇଥାଏ । ( CLM-004 ) [≈] ASSOCIATION ପୋକ ନିରୋଧକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାର ଦ୍ବାରା ମହୁମାଛିମାନଙ୍କର ନାବିକେସନ ସ୍ମୃତି, ଯୋଗାଯୋଗ ନାଚ ଏବଂ ଭୂତଳ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଘୁଷୁରି ଭିତରେ ଲାର୍ଭାଲ ବିକାଶରେ କ୍ଷତି ହୋଇଥାଏ । ( CLM-004 ) [✓] OBSERVED ବନ୍ୟ ପଲିନେଟରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇବା ପରେ ୟୁରୋପୀୟ ମହୁମାଛିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କୃତ୍ରିମ ବ୍ୟବସାୟିକ ବଜାର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED ପ୍ରବାସୀ ମହୁମାଛିମାନେ ପ୍ରତି ବସନ୍ତରେ ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣାର ତଟଭୂମିରୁ ହଜାର ହଜାର ଛେଳି ବକ୍ସକୁ ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାକୁ ପରିବହନ କରନ୍ତି । ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED 1990 ଦଶକରେ ଗୋଟିଏ ବକ୍ସରେ 200 ଟଙ୍କା ଥିବା ଭଡା ଦର ଆଜି 1500 ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ହୋଇଯାଇଛି । ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED ଏହି ବାରମ୍ବାର ହେଉଥିବା ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟୟ ସମ୍ବଳ ଅଭାବୀ କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ନାମମାତ୍ର ପାର୍ବତ୍ୟ ଚାଷୀଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ( CLM-005 )

[≈] ASSOCIATION ଏହାଛଡ଼ା, ହଜାର ହଜାର ଆମଦାନୀକାରୀ ମହୁମାଛିଙ୍କୁ ଘାଟିରେ ବୁଲାଇବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ୟମୃଦୁ ପୋକ ଭଳି ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ। ( CLM-004 , CLM-005 ) [✓] OBSERVED ଅସଂକଳିତ ବାସସ୍ଥାନ ପ୍ୟାଚ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଫୁଲର ଛେଳିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ବ୍ୟବସାୟିକ ହରିଣ ଭଡ଼ାରେ ଏକ ସ୍ଥିର, ନିଃଶୁଳ୍କ ବିକଳ୍ପ ପ୍ରଦାନ କରେ । ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED ପ୍ରିନ୍ସପିୟା ୟୁଟ୍ୟୁସ୍, ପ୍ଲେକ୍ଟ୍ରାଣ୍ଟସ ରୁଗୋସସ୍ ଏବଂ ଟ୍ରାଇଫୋଲିୟମ୍ ରିପେନ୍ସ ଭଳି ସ୍ଥାନୀୟ ମହୁମାଛି ଆକର୍ଷଣୀୟ ବସ୍ତୁ ରୋପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆପଲ୍ ଫୁଲ ଫୁଲିବା ପୂର୍ବରୁ ଓ ପରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ମହୁମତି କଲୋନି ବଜାୟ ରହିଥାଏ। ( CLM-007 , CLM-009 ) [≈] ASSOCIATION ପାହାଡ଼ର ଧାରାବାହିକ ପଥିକତା ମୃଦୁ, ଅସଂଗଠିତ ଆଲୁଭିଆଲ ମାଟି ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହା ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ବାସ କରୁଥିବା ଏକାକୀ ମହୁମାଛିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବସ୍ତି କକ୍ଷ ଖୋଳିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ । ( CLM-009 ) [≈] ASSOCIATION ଏହି ଧାରଣୀୟ ବାସସ୍ଥାନ କରିଡରଗୁଡ଼ିକୁ ରାସ୍ତା ବିସ୍ତାର ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ଆବର୍ଜନା ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଭୌଗୋଳିକ ସଂଯୋଗକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ( CLM-009 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ସାମୁହିକ ଭାଗିଦାରୀ ବିଜ୍ଞାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନୀୟ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତଗୁଡ଼ିକ ପାରଦର୍ଶୀ ପରିବେଶ ତଥ୍ୟ ସହିତ ସମୁଦାୟ କୀଟନାଶକ ସ୍ପ୍ରେ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଲାଗୁ କରିପାରିବେ । ( CLM-001 , CLM-004 )

[≈] ASSOCIATION ସମନ୍ୱିତ ଗୋଷ୍ଠୀ ସ୍ପ୍ରେ ସମୟସୀମାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପାରମ୍ପରିକ ଚାଷରୁ ଦୂଷିତ ଜୈବିକ ଏବଂ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅନୁକୂଳ ଫଳ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକର ଗତିରୋଧ ହୋଇଥାଏ। ( CLM-004 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ରାଜ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ମେଷ ଓ ବୁମବୁମ ପାଇଁ ବନ୍ଦୀ ଗୃହପାଳନ ଏବଂ ମୁକ୍ତିକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଲାଗି ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି । ( CLM-008 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ପଲିସି ଫ୍ରେମୱାର୍କରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଉପଯୁକ୍ତୀକରଣ ଯୋଜନାରେ ଧୂଳିସାତ୍ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରିବ । ( CLM-002 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED କୂଲୁରେ ବିକଶିତ ନାଗରିକ ବିଜ୍ଞାନ ସହଭାଗୀତା ଅନୁଧ୍ୟାନ ମଡେଲ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପରିବେଶଗତ ବୁଦ୍ଧିମତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରିବ । ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ହିମାଳୟର କୃଷି ସମ୍ପ୍ରଦାୟଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ପାହାଡ଼ ଉଦ୍ୟାନଚାଷରେ ସହାୟକ ହେଉଥିବା ପରିବେଶଗତ ସମ୍ପର୍କ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ଏକକ ଗସ୍ତରେ ପଲନ ଆବଣ୍ଟନର ଦକ୍ଷତା ଫିଲ୍ଡ ଲାବୋରେଟୋରୀଗୁଡ଼ିକରେ ଷ୍ଟିଗ୍ମାଟିକ୍ ନିର୍ଗତ ଏବଂ ଏପିଫ୍ଲୁଅରସେନ୍ସ ମାଇକ୍ରୋସ୍କୋପୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିମାଣିକ କରାଯାଇଥିଲା । ( CLM-001 , CLM-008 )

[✓] OBSERVED ବମ୍ବୁସ ହେମୋରାଇଡଲିସର ରାଣୀ ଗୋଟିଏ ପାଞ୍ଚ ସେକେଣ୍ଡ ଫୁଲ ଭ୍ରମଣରେ ପ୍ରତି ଷ୍ଟିଗ୍ମାଟିକ ଲୋବ୍ରେ ହାରାହାରି ୪୨ ପଲନ୍ ଡାଳ ଜମା କରିଥିଲେ। (42) ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଶ୍ରମିକ ମହୁମାଛିମାନେ ପ୍ରତି ଥର ୧୮ରୁ କମ୍ ପଲନ୍ ବୀଜ ଜମା କରିଥାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ନେକ୍ଟର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜନ୍ତି ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଚିହ୍ନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ । (18) ( CLM-005 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ମହୁମାଛିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେକ୍ଟର ଲୁଟ୍ କରିବାର ବ୍ୟବହାର ବାରମ୍ବାର ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ପଲନ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ବିନା କୋରାଲା ଟ୍ୟୁବ୍ର ମୂଳରେ ଫାଟକା କାଟୁଥିଲେ । ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED ଏହି ବେଆଇନ ଫୁଲ ଭ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ବୈଧ ସ୍ଥାନୀୟ ପଲିନାଟର୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନେଟର ପୁରସ୍କାର ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ, ଯାହା ସହ-ବିକାଶ ହୋଇଥିବା ପ୍ଲାଣ୍ଟ-ପଲିନାଟର ପାରସ୍ପରିକତାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ । ( CLM-005 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜୁଥିବା ବମ୍ବେଙ୍କ ଥର୍ମାଲ ଇମେଜରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ଶୀତଳ ବାୟୁରେ ମଧ୍ୟ ଛାତିରେ ଥିବା ଫ୍ଲାଇଟ୍ ମାଂସପେଶୀ ୩୨ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍ସିୟସ୍ ଉପରେ ରହିଥାଏ। (32) ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED ଏହି ଅସାଧାରଣ ଫିଜିଓଲୋଜିକାଲ ଏଣ୍ଡୋଥର୍ମି ହିମାଳୟର ଶୀତଳ, କୁହୁଡ଼ିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳବାୟୁରେ କ୍ରମାଗତ ଧୂଳିସାତ୍ କରିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ ଯେତେବେଳେ ମହୁମଧୁମାନେ ଥଣ୍ଡା ଯୋଗୁଁ ପାରାଲିସି ହୋଇଥାନ୍ତି । ( CLM-008 )

[≈] ASSOCIATION ଭାରୀ ମୋଟର ଚାଳିତ ଟିଲର୍ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ସଙ୍କୋଚନ ଭୂତଳ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସୁଡ଼ଙ୍ଗକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ ଯେଉଁଠାରେ ଏକାକୀ ଖଣି ମହୁମାଛିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଲାର୍ଭା ପୋଷଣ କରନ୍ତି । ( CLM-004 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED ତେଣୁ ଏକାକୀ ମହୁମାଛି ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅମଳ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ ବାଲି ମାଟି ସହିତ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ କୃଷି ଆବଶ୍ୟକତା । ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିସ୍ତାରିତ ପରାମର୍ଶରେ ଥର୍ମାଲ ସୀମା ଏବଂ ପଲିନେଟର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରକୁ ଋତୁସୂଚିତ ଚାଷୀ ତାଲିମ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରିବ । ( CLM-008 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଧୂଳିସାତ୍ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ହିମାଳୟ ମହୁମରିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ବାୟୋଲୋଜିକ ଜଳଭଣ୍ଡାର ଉପଲବ୍ଧ ହେବ । ( CLM-007 , CLM-010 )