कुल्लू खोऱ्यात बागकाम आणि हवामान ताण

[✓] OBSERVED हिमाचल प्रदेश भारतातील फळ बाथ म्हणून साजरा केला जातो. व्यावसायिक सफरचंद लागवडीमुळे शेकडो हजारो छोट्या शेतकरी कुटुंबांचे जीवन जगते. [CLM-001] [✓] OBSERVED कुल्लू खोऱ्यात, उपोष्णकटिबंधीय नदीच्या तळापासून 1200 मीटर उंचीवर अवघ्या 3,000 मीटरपेक्षा जास्त असलेल्या सुबाल्पिन टेरेसपर्यंत फळवाटप लागवड होते. [CLM-001] [✓] OBSERVED गेल्या तीन दशकांमध्ये हिवाळ्यातील तापमानात वाढ आणि बदलत असलेल्या बर्फवृष्टीमुळे हंगामी फळपिकांसाठी तीव्र शारीरिक ताण निर्माण झाला आहे. [CLM-003] [CLM-010] [✓] OBSERVED व्यावसायिक सफरचंद जातींसाठी आवश्यक असलेले इष्टतम थंड बेल्ट सुमारे 35 किलोमीटर उत्तरेकडे व डोंगराळ उतारावरून वर गेले आहे. [CLM-003]

[✓] OBSERVED पर्यावरणातील बदल नैसर्गिक परागवनाच्या सेवेवर कसा परिणाम करतात हे जाणून घेण्यासाठी जीबीपीआयएचईडी आणि अर्थ वॉचचे संशोधकांनी एका बहुवर्षीय पर्यवेक्षण प्रकल्पाची स्थापना केली. [CLM-001] [✓] OBSERVED या अभ्यासात प्रशिक्षित नागरिक शास्त्रज्ञांच्या स्वयंसेवकांसह संस्थागत विज्ञान एकत्र करून 45 फुलपाखरू प्रजाती आणि 18 जंगली मधमाश्या प्रजातींमध्ये फ्लॉवर-व्हिझिटर नेटवर्क नोंदवले गेले. [CLM-001] [✓] OBSERVED सर्वेक्षणात फुलांची घटना, परागवणाचे तापमान आणि फळांची संख्या जैविक व रासायनिकदृष्ट्या अत्यंत वाढीच्या व्यावसायिक बागांमध्ये नोंदवली गेली आहे. [CLM-001] [CLM-008] [✓] OBSERVED पश्चिम हिमालयातल्या पहिल्या दीर्घकालीन सहभागात्मक पर्यावरणीय वेधशाळांपैकी एक प्रकल्पामुळे स्थापन करण्यात आली. [CLM-001] [CLM-007]

पोषणातील कमतरता आणि स्वदेशी वर्चस्व

[✓] OBSERVED अनुभवजन्य सर्वेक्षणाने एक चिंताजनक बागवानीची वास्तविकता दाखवलीः घटत्या खोऱ्यांच्या उंचीवर असलेल्या सफरचंद फळांमध्ये 1989 पासून जवळपास पन्नास टक्के घसरण झाली आहे. [CLM-002] [✓] OBSERVED पूर्वी वन्य परागवण्यांवर अवलंबून असलेले शेतकरी आता फुलांच्या आठवड्यात अपिस मेलिफेराचे व्यावसायिक उपनिवेश भाड्याने घेण्यासाठी प्रत्येक पिकासाठी १५०० रुपये खर्च करू शकतात. [CLM-005] [✓] OBSERVED तथापि, वर्तनविषयक निरीक्षणांनी असे सिद्ध केले की आयातित युरोपियन मधमाशी उष्णतायुक्त पर्वतीय सूक्ष्म हवामानास अनुकूल नाहीत. [CLM-008] [✓] OBSERVED आयात केलेल्या मधमाशांना डब्यातून बर्फात उडी घेतलेले पहाटे होते, जेव्हा वातावरणीय हवा तापमान 12 अंश सेल्सिअसपेक्षा कमी असते. [CLM-008]

[✓] OBSERVED याच्या विपरीत, स्वदेशी बंबलबी (बॉम्बस हेमरोराइडलिस) आणि एकाकी जमिनीतील मधमाशी थंड व ढगाळ डोंगरावर प्रचंड ताणतणावा करतात. [CLM-008] [✓] OBSERVED मूळ मधमाश्यांनी उच्च गोंधळाच्या पराभवाची कार्यक्षमता दर्शविली, द्रुत छाती कंपनद्वारे पollen grains सोडले आणि मधुमक्ख्यांना दुप्पट stigmatic संपर्क प्राप्त झाला. [CLM-007] [CLM-008] [≈] ASSOCIATION दुर्दैवाने, कृत्रिम रासायनिक कीटकनाशकांचा निर्विवादपणे फवारणी केल्याने या अपरिवर्तनीय स्थानिक परागवणार्या लोकांमध्ये प्रचंड लोकसंख्या घट झाली आहे. [CLM-004] [✓] OBSERVED मुळात पानांच्या जंगलात व विविध फुलांच्या शेतात असलेल्या फळांनी एकांत वनस्पतींपेक्षा दोन पट जास्त परागवणाची भेट दिली. [CLM-007] [CLM-009]

पद्धतशीर मर्यादा आणि पर्यावरणीय व्यवस्थापन

[✓] OBSERVED उच्च उंचीच्या डोंगराळ वातावरणात फील्ड नमुना घेण्याबाबत एक महत्त्वपूर्ण ऑपरेशनल चेतावणी अधोरेखित केली जाऊ शकते. [CLM-001] [i] CONTEXT नागरिकांच्या विज्ञान निरीक्षणासाठी हंगामी पावसामध्ये किंवा हिमवर्षावात स्वेच्छिक सुरक्षा धोक्यात न आणता पाळणे शक्य नव्हते (या अभ्यासाच्या पद्धतशीर मर्यादांमुळे अतिरिक्त पडताळणीशिवाय थेट कार्यकारणभाव सिद्ध होत नाही). [CLM-006] [✓] OBSERVED परिणामी, निरीक्षण रेकॉर्ड्स सुसंगत हवामानातील अन्न शोधण्याच्या कालावधीत मर्यादित आहेत आणि फेनोलॉजिकल मॉडेल हवामान स्टेशन लॉगच्या तुलनेत कॅलिब्रेट केले जाऊ शकतात. [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED भविष्यात, सौर्य ऊर्जा वापरून कॅमेरा फसवणूक करून हे देखरेख केले जाऊ शकते. [CLM-001]

[✓] OBSERVED अनुभवी निष्कर्ष दर्शवतात की फळांच्या संचात आवश्यक असलेल्या पराग करणारे पदार्थ नष्ट करून टाकल्यास रासायनिक किटकनाशकीय पद्धतीचा वापर केला जातो. [CLM-002] [CLM-004] [≈] ASSOCIATION बागवानी विस्तार कार्यक्रम एकात्मिक कीटकनाशकांच्या व्यवस्थापनाला प्रोत्साहन देऊ शकतात जे फुलांच्या आधी आणि फुलांचे टप्पे दरम्यान मोठ्या स्पेक्ट्रमवरील किडनिकरांना प्रतिबंधित करते. [CLM-004] [CLM-010] [✓] OBSERVED जंगली गुलाब, बार्बेरी आणि ट्रॉवर यासारख्या स्थानिक मधमाशी वनस्पतींचे संरक्षण केल्याने फळ बागांच्या सीमांपासून शेती वर्षभर सतत नctar पोषण मिळते. [CLM-007] [CLM-009] [✓] OBSERVED हिमालयातील बागवानीची आर्थिक लवचिकता टिकवून ठेवण्यासाठी पर्वतीय शेतकऱ्यांना पर्यावरणीय ज्ञान देणे आवश्यक आहे. [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED हिमाचल प्रदेशातील पारंपारिक सफरचंद लागवडीचा पट्टा ऐतिहासिकदृष्ट्या कमी कुल्लू आणि शिमला जिल्ह्यात सुमारे 1800 मीटर अंतरावर होता. [CLM-001] [CLM-003] [✓] OBSERVED हिवाळ्यातील थंड घंट्या कमी झाल्यामुळे अनियमित फुलांची, खराब कण-कण फुटण्याची आणि खालच्या खोऱ्यांमध्ये फळांची संख्येत घट झाली आहे. [CLM-002] [CLM-003]

[✓] OBSERVED कमी अंतरावर असलेल्या अनेक शेतकऱ्यांनी सफरचंद शेती सोडून द्राक्ष, किवी किंवा हंगामी भाज्यांची लागवड केली आहे. [CLM-002] [CLM-003] [✓] OBSERVED दरम्यान, श्रीमंत फळबांधव नवीन सफरचंद बागा लावण्यासाठी लाहोल आणि किन्नूरसारख्या उच्च उंचीच्या खोऱ्यांमध्ये जमीन खरेदी करत आहेत. [CLM-003] [✓] OBSERVED या उत्थान स्थलांतराने उच्च उंचीवरील नाजूक आल्पिक घास आणि डोंगराळ जलप्रवाहावर नवीन पर्यावरणीय दबाव निर्माण झाला आहे. [CLM-003] [✓] OBSERVED फुलांच्या वनस्पती आणि कीटक परागवणाऱ्यांची परस्परसंवादी संवाद ही पर्वतीय परिसंस्थांच्या संपूर्ण संरचनात्मक तंत्राला आधार देते. [CLM-001] [≈] ASSOCIATION एकटे जमिनीवर घोंगड करणारे मधमाशी (आंद्रिनidae आणि हॅलिक्टिडे कुटुंब) न लागलेल्या शेताच्या मार्जिनमध्ये व माटीच्या बँकांमध्ये जटिल भूमिगत खड्डे उचलतात. [CLM-009] [≈] ASSOCIATION रासायनिक हर्बिसाइड्स ज्यामुळे शेताच्या किनार्या खाली पडतात, त्या गंभीर गवतस्थानांचा नाश करतात. त्यामुळे जंगली परागवणा करणाऱ्या वस्तीचे स्थानिकरण होते. [CLM-004] [CLM-009]

[✓] OBSERVED या अभ्यासातून असे दिसून आले की, स्थानिक फुलांच्या वनस्पतींच्या पाच मीटर लांबीचे बफर पट्टी जतन केल्याने दोन हंगामात मधमाश्यांची भरपूर प्रमाणात वाढ होऊ शकते. [CLM-007] [CLM-009] [✓] OBSERVED नागरिक विज्ञान स्वयंसेवकांना जीबीपीएचईडीच्या प्रादेशिक परिसरात कीटक वर्गीकरण आणि छायाचित्रण प्रलेखन विषयक सघन प्रशिक्षण देण्यात आले. [CLM-001] [✓] OBSERVED यामध्ये शाळा शिक्षक, महाविद्यालयीन विद्यार्थी आणि फळबागा कामगारांचा सहभाग असल्याने ग्रामीण पंचायतींमध्ये स्थानिक पर्यावरण जागरूकता वाढली. [CLM-001] [✓] OBSERVED भाग घेणाऱ्या डेटा संकलनामुळे हे सिद्ध झाले की सेंद्रिय फळबागांमध्ये रासायनिक पद्धतीने उपचार केलेल्या जमिनींपेक्षा तितक्याच जास्त फुलपाखरू प्रजातींचा समावेश होता. [CLM-001] [CLM-004] [✓] OBSERVED पाळीव प्राणी (पॅपिलीओनिएडे) आणि पांढरे व पिअरवे (पीयरिडे) हे वसंत ऋतुच्या सफरचंद फुलांमध्ये सर्वाधिक भेट देणारे तितले होते. [CLM-001] [✓] OBSERVED फुलपाखरे पोलेच्या हस्तांतरणामध्ये योगदान देत असताना, त्यांच्या विशेष पोले बास्केटमुळे जंगली मधमाशी सर्वात कार्यक्षम प्राथमिक पोंदणारे आहेत. [CLM-001] [CLM-008]

[✓] OBSERVED युरोपियन मधमाशांच्या व्यावसायिक भाड्याने देण्याच्या बाजारपेठेत डोंगराळ फळाच्या माळींमध्ये लक्षणीय आर्थिक असमानता निर्माण झाली आहे. [CLM-005] [✓] OBSERVED मधमाशीच्या पेटी भाड्याने घेऊ शकत नसलेल्या छोट्या शेतकऱ्यांना फळांची संख्या कमी होते आणि कमर्शियल ग्रेडची उत्पन्नही कमी होते. [CLM-002] [CLM-005] [≈] ASSOCIATION राज्य बागवानी अनुदान रासायनिक उपकरणापासून परागण करणाऱ्यांची राहणीमान पुनर्संचयित करण्यासाठी प्रोत्साहन देण्यासाठी पुनर्निर्देशित करण्यात येणे आवश्यक आहे. [CLM-004] [CLM-010] [✓] OBSERVED एकाकी मोंसोन मधमाश्यांसाठी (ओस्मिया कॉर्निफ्रोन्स) कमी किमतीच्या लाकडी घरोचे ब्लॉक वितरित करणे लहान शेतकर्यासाठी परवडणारे परागवण्याचा पर्याय आहे. [CLM-008] [CLM-010] [✓] OBSERVED हिमाचल प्रदेशातील कृषी वारसा आणि सामाजिक-आर्थिक स्थैर्य टिकवून ठेवण्यासाठी वन्य पॉलिनॅटर संचयनाचे संरक्षण करणे अत्यंत आवश्यक आहे. [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED नागरिका-विज्ञान भागीदारीद्वारे कठोर पर्यावरणीय देखरेख हा हिमालयात हवामान अनुकूलतेचा मागोवा घेण्यासाठी एक शाश्वत मॉडेल आहे. [CLM-001] [CLM-010]

[≈] ASSOCIATION सफरचंद उत्पादकांच्या संघटनांनी फुलांच्या पीक दरम्यान अन्नधान्य गोळी घेणाऱ्या मधमाश्यांना संरक्षण देण्यासाठी स्प्रे मुक्त खिडक्यांचे समन्वय करणे सुरू केले आहे. [CLM-004] [CLM-010] [✓] OBSERVED नदी किनार्यावरील वळण आणि विलाची उंची पुन्हा निर्माण केल्याने आर्द्र सूक्ष्म हवामान तयार होते जे मधमाश्यांना दुपारीच्या वाऱ्यापासून संरक्षण देते. [CLM-007] [CLM-009]

मोंटेन अॅग्रोइकॉलॉजी, पोषण जीवशास्त्र आणि हवामान प्रेरक शक्ती

[✓] OBSERVED प्राण्यांच्या परागवणाद्वारे पुरविल्या जाणाऱ्या पर्यावरणीय सेवा जागतिक शेतीसाठी अपरिवर्तनीय जैविक अनुदान आहेत, ज्यामुळे मध्यम व उष्णदेशीय झोनमध्ये सूक्ष्म पोषक घटकांनी घन असलेली बागांची उत्पादनाला आधार दिला जातो. ( CLM-001 , CLM-002 ) [✓] OBSERVED पश्चिम हिमालय प्रदेशात व्यावसायिक पातळ फळांची लागवड ही कृषी अर्थव्यवस्थेची आर्थिक पाठिंब्याची रचना आहे. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED बीस नदीच्या पाणबुडीवर पिरपंजळ आणि धौलाधर श्रेणी दरम्यान स्थित कुल्लू खोऱ्यात 1200 ते 3,200 मीटर उंचीवरील मोठ्या प्रमाणात सफरचंद लागवड आहेत. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED तथापि, मध्यम उष्णता असलेल्या पर्वतीय परिसंस्था ही मानवनिर्मित हवामान अस्थिरतेसाठी ग्रहातील सर्वात संवेदनशील जैव-भौगोलिक क्षेत्रांपैकी एक आहेत. ( CLM-003 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED हिवाळ्यातील गरम होण्याच्या प्रवृत्तीचा वेग वाढत आहे आणि थंड घंट्यांचा संचय कमी होत आहे यामुळे व्यावसायिक सफरचंद जातींच्या शारीरिक घटनांमध्ये अडथळा निर्माण झाला असून, या व्यवसायाची क्षमता 35 किमी उत्तरेकडे व उतारावर पोहोचली आहे. ( CLM-003 ) [≈] ASSOCIATION त्याच वेळी, कृषी रासायनिक उपकरणांची व्यापक वाढ वन्य निरुपद्रवी जमिनींमध्ये गंभीर लक्ष्य नसलेल्या मृत्यूस कारणीभूत ठरली आहे. ( CLM-004 ) [✓] OBSERVED हवामान बदल, परागवणा करणारे संघ विविधता आणि फळबागा उत्पादकता दरम्यान तीन पक्षीय संवाद मूल्यांकन व्यापक उंची पारखती क्षेत्रातील विस्तृत अनुभवजन्य सर्वेक्षण आवश्यक आहे. ( CLM-001 , CLM-002 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED पॉलिनॅटर असेंब्लींग डायनॅमिक्सची अनुभवजन्य आधारभूत ओळ तयार करण्यासाठी गोविंद बळभ पंत इन्स्टिट्यूट ऑफ हिमालय पर्यावरण आणि विकास व पृथ्वीवॉच संस्था यांच्यात सहभागी संशोधन सहकार्य करण्यात आले. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED उंच कुल्लू खोऱ्यात असलेल्या 15 प्रतिनिधी बागातील फ्लॉवर आणि पोलिशर निरीक्षण ट्रांसेक्ट्सचे पीक स्प्रिंग फुलांच्या खिडक्या दरम्यान परीक्षण करण्यात आले. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED नागरिक शास्त्रज्ञांना मानकीकृत सजीवांच्या नमुना घेण्यास, जाळी लावण्याला, फुलांच्या फेनोलॉजीचे नोंदी काढण्यासाठी आणि छायाचित्रण ओळख प्रोटोकॉलमध्ये प्रशिक्षण देण्यात आले. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED फील्ड सर्वेक्षणांनी फुलांच्या भेटीची वारंवारता, अन्न शोधण्याची वेळ, पओललएन कअररयओवएर रअतएस आणि मइकरओकलइमअतइक पअरअमएतएरस यांचा अहवाल 07:00 ते 18:00 तासांच्या अंतराळात नोंदवला. ( CLM-001 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED कृत्रिम कीटकनाशकांच्या वापराच्या वेळापत्रक, गवत साफ करण्याचे प्रमाण आणि आसपासची लँडस्केप रचना यासह फळबागा व्यवस्थापन पॅरॅमीटर सूचीबद्ध करण्यात आले. ( CLM-001 , CLM-004 , CLM-007 ) [✓] OBSERVED 500 मीटरच्या बफरमध्ये असलेल्या आसपासची जमीन वनस्पती, कनिष्ठ वन, नदी किनारपट्टीवरील झाडे, शेतातले शेत आणि बांधलेल्या वसाहतींमध्ये विभागली गेली. ( CLM-001 , CLM-007 ) [✓] OBSERVED फळांच्या संचित टक्केवारीची गणना प्रत्येक झाडाला 100 फुलांच्या गटात पाच केंद्रस्थानी झाडं, दर बागेत केल्याने केली गेली. ( CLM-001 , CLM-002 )

वर्गीकरण विविधता, थर्मल निचे विभाजन आणि कीटकनाशकांचा कमी होणे

[✓] OBSERVED उंचीवरील घटनेवर कृषी आणि वन्य वनस्पती सेवा देणारी 45 पेक्षा जास्त फुलपाखरू प्रजाती आणि 18 जंगली मधमाश्यांच्या प्रजातींचा समावेश असलेल्या समृद्ध संचात नोंदवलेला आहे. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED जंगली मधमाश्यांच्या संख्येत बॉम्बस हेमॉरॉयडॅलिस (हिमेनोप्टेरियाः अपिडे), एपिस सेरेना इंडिका आणि हलिक्टिडे, आंद्रेनेडी आणि मेगाचिलीडाई कुटुंबातील विविध एकाकी टक्सांचा वर्चस्व होता. ( CLM-001 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED या जैवविविधतेच्या दस्तावेज असूनही, 1989 पासून कमी खोऱ्यांच्या उंचीवर व्यापारी सफरचंद फळे 50 टक्के घट झाली आहेत. ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED आर्किडनिस्ट्सने दीर्घकालीन परागवण्याची अपयश नोंदवली, कारण पुरेशी विषाणूची पोषण नसल्यामुळे वसंत ऋतु फुलांचे प्रचंड प्रदर्शन फळ मिळवू शकले नाही. ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED जंगली परागवरांची कमतरता दूर करण्यासाठी व्यावसायिक उत्पादक मोठ्या प्रमाणात आर्थिक खर्चाने युरोपियन मधमाशी (एपीस मेलिफेरा) च्या व्यवस्थापित वसुलीची भाड्याने घेत होते. ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED तथापि, वर्तनशील ट्रॅकिंगने देशी आणि आयातित परागवणा गिल्ड दरम्यान स्पष्ट थर्मल निचे विभाजन दर्शविले. ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED युरोपियन मधमाशांना 15 डिग्री सेल्सिअसपेक्षा जास्त वातावरणीय तापमान आणि थेट सूर्यप्रकाश आवश्यक होते. ( CLM-008 )

[✓] OBSERVED तीव्र उलट, मूळ बंबलबी आणि एकाकी मधमाश्यांनी ढगांच्या वाराच्या परिस्थितीत 8 ते 12 अंश सेल्सिअस पर्यंत कमी तापमानात सक्रियपणे अन्न शोधणे सुरू केले. ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED कारण सफरचंदातील अशुद्धी सकाळी लवकर येतात, त्यामुळे हळूहळू पिकाच्या मधमाश्यांच्या तुलनेत स्थानिक मधमाशांनी अपुरे प्रमाणात प्रभावी पोषण सेवा प्रदान केल्या. ( CLM-008 ) [≈] ASSOCIATION तथापि, ऑर्गानोफॉस्फेट, सिंथेटिक पायरेथ्रोइड आणि नियोनिकोटिनोइड कीटकनाशकांच्या तीव्र वापरामुळे स्थानिक परागवणाच्या लोकसंख्येला धक्का बसला आहे. ( CLM-004 ) [≈] ASSOCIATION जंतुनाशकांच्या वारंवारतेच्या उच्च पातळीवर असलेल्या फळभूमींमध्ये मूळ गोडमहाबिंदू आणि जमिनीवरील एकाकी मधमाश्यांचा जवळजवळ संपूर्ण नाश झाला. ( CLM-004 ) [✓] OBSERVED उलट, न लागवड झालेल्या स्थानिक फुलांच्या शेतांना आणि किनारपट्टीच्या सीमा पट्ट्यांना पाळणाऱ्या फळांच्या बागांमध्ये जंगली परागवणाऱ्यांची भेट वारंवारतेत दुप्पट वाढ झाली. ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED या लँडस्केप-स्केलच्या शोधाने हे सिद्ध केले आहे की कृषी पर्यावरणाची विभेदकता आवश्यक गुंजाई आणि अन्नधान्य आश्रयस्थान प्रदान करते जे रासायनिक मृत्यूपासून परागवणार्यांना बफर करते. ( CLM-007 , CLM-009 , CLM-010 )

निरीक्षण मर्यादा, फिनोलॉजिकल असिनक्रोनिया आणि धोरणात्मक आदेश

[✓] OBSERVED कठोर वैज्ञानिक मूल्यांकन जटिल पर्वतीय वातावरणात सहभागात्मक नागरिक विज्ञान देखरेखीच्या निसर्गाची मर्यादा निश्चित करू शकते. ( CLM-001 ) [i] CONTEXT पर्यवेक्षणाच्या प्रवासामध्ये सहभागींची सुरक्षा आणि उपकरणे यांचे अखंडता धोक्यात न आणता, पावसाळ्यातील वादळ किंवा हिवाळा सुरूवातीस सुरळीतपणे नेव्हिगेट करता येत नव्हते (या अभ्यासाच्या पद्धतशीर मर्यादांमुळे अतिरिक्त पडताळणीशिवाय थेट कार्यकारणभाव सिद्ध होत नाही). ( CLM-006 ) [✓] OBSERVED परिणामी, योग्य हवामान ऑपरेशन विंडो दरम्यान फील्ड निरीक्षण केंद्रित होते आणि पावसाळ्याच्या हंगामात परागवनांच्या हालचाली सतत ट्रॅक करता येत नाहीत. ( CLM-001 , CLM-006 ) [✓] OBSERVED भविष्यातील संशोधनात हवामानविषयक अत्यंत परिस्थितीत सतत देखरेख ठेवण्यासाठी हवामानाला प्रतिरोधक स्वयंचलित सेन्सर फसवणूक आणि संगणकीय दृष्टी कॅमेरे समाकलित केले जाऊ शकतात. ( CLM-001 )

[↗] MODELLED ऐतिहासिक तापमान रेकॉर्डवरून तयार केलेले उंचीवरील फेनोलॉजी मॉडेल हवामान-चालित फिनोलॉजिकल असिनक्रोनियाच्या झटपट प्रवृत्तीचा खुलासा करतात. ( CLM-010 ) [↗] MODELLED वसंत ऋतूतील गरम तापमानाने व्यावसायिक सफरचंदची वाढती पातळी त्यांच्या ऐतिहासिक विसाव्या शतकाच्या कॅलेंडर तारखांपेक्षा दोन आठवड्यांपूर्वी झाली आहे. ( CLM-010 ) [✓] OBSERVED तथापि, भूमिगत खड्डांमध्ये हिवाळा घालणाऱ्या जंगली एकाकी मधमाश्यांना प्रौढ उदय होण्यासाठी जमिनीच्या थर्मल डिग्री-दिवसांवर अवलंबून असते. ( CLM-008 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED जमिनीची तापमानवाढ वातावरणीय हवेपेक्षा हळूहळू होत असल्याने जंगली मधमाश्यांचा उदयास येणे जास्तीत जास्त सफरचंद फुलांपासून दूर जात आहे, ज्यामुळे तीव्र वेळेच्या असमानतेचे प्रमाण वाढत जाते. ( CLM-002 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED या घटनात्मक अपयशामुळे वन्य पिकवणारा संकुल आणि प्रादेशिक बागवानी अर्थव्यवस्थेचे दीर्घकालीन जैविक जीवनसत्त्वे धोक्यात येतात. ( CLM-002 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED हिमाचल प्रदेशातल्या पिकवणुकीच्या संकटाला कमी करण्यासाठी संपूर्ण राज्यात निर्णायक नियामक, कृषी आणि धोरणात्मक हस्तक्षेप आवश्यक आहे. ( CLM-001 , CLM-010 ) [≈] ASSOCIATION राज्य बागवानी विभागाने सफरचंद फुलांच्या आधी आणि नंतरचे दोन आठवडे अंबाडीनाशकांच्या फवारणीवर कठोर कायदेशीर बंदी लावू शकते. ( CLM-004 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED अनेक प्रजातींच्या फुलांच्या शेजार्या तयार करण्यासाठी कृषी-पर्यावरणीय अनुदान देऊन शेतकऱ्यांना प्रोत्साहन देण्यात यावे, ज्यामध्ये मूळ मधमाशी वनस्पती समृद्ध आहे. ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED महागड्या आयात केलेल्या मधमाशी भाडेकरूयांच्या जागी स्थानिक खोड्या-निस्टिंग मधुमक्ख्यांना (जसे की ओस्मीआ आणि मेगाचीले प्रजाती) प्रजनन व संवर्धन करण्यासाठी अनुदान दिले जाऊ शकते. ( CLM-005 , CLM-008 ) [≈] ASSOCIATION याव्यतिरिक्त, प्रादेशिक भू-उपयोगाचे क्षेत्रे बनविणे नदीच्या पाणबुड्यांना आल्प्स शिखरांशी जोडणारे किनारपट्टीवरील वन्यजीव कॉरिडॉर संरक्षण करू शकते. ( CLM-009 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED शैक्षणिक संस्था, ग्रामीण तरुण आणि डोंगर शेतकरी यांच्याशी जोडलेली नागरिक-विज्ञान भागीदारी ही समुदायाने चालविलेल्या पर्यावरणीय लवचिकतेसाठी एक शक्तिशाली योजना आहे. ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED उत्तर भारताची अन्न सुरक्षा, कृषी उपजीविका आणि पर्यावरणीय वारसा राखण्यासाठी हिमालयातील पंख असलेल्या परागवरांचे संरक्षण करणे आवश्यक आहे. ( CLM-001 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED पश्चिम हिमालयातील कृषी पर्यावरणीय क्षेत्र घन लंबवत, सूक्ष्म हवामान विविधता आणि अत्यंत हंगामी संक्रमणाने वैशिष्ट्यीकृत आहे. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED १९ व्या शतकाच्या अखेरीस ब्रिटिश वसाहतींनी कुल्लू खोऱ्यात सफरचंदची व्यावसायिक शेती सुरू केली आणि नंतर अमेरिकन मिशनर शमूएल इव्हान्स स्टोक्सने ती वाढवली. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED स्टोक्सने मधुर लाल आणि सोनेरी जातींचा परिचय करून दिला ज्यामुळे हिमाचल प्रदेशात मध्यम प्रमाणातील फळ उत्पादनाचे आर्थिक केंद्र बनले. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED तथापि, व्यावसायिक सफरचंद स्वतःशी असंगत आहेत आणि सुसंगत पोंदकांच्या जातींमध्ये पराग हस्तांतरित करण्यासाठी कीटकाने क्रॉस-पॉलिनेशन करणे आवश्यक आहे. ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED प्रभावी बायोटिक परागंन न झाल्यास फुलांच्या अंडी फळ देण्यास अपयशी ठरतात, यामुळे फुले पडतात, फळे विकृत होतात किंवा व्यावसायिक पिकांचा सेट पूर्णपणे अयशस्वी होतो. ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED ऐतिहासिकदृष्ट्या, वन्य स्थानिक किडेंच्या प्रचंड समुदायामुळे वसंत ऋतुच्या फुलांच्या काळात संपूर्ण आणि विनामूल्य क्रॉस-पॉलिनेशन होते. ( CLM-001 , CLM-008 )

[✓] OBSERVED वाढत्या हिवाळ्यातील सरासरी तापमानाने रॉयल डेलीसीजच्या मानक सफरचंद जातींच्या आवश्यकतेनुसार 1,200 तासांच्या कमाल मर्यादेखालील जमा थंडीत कमी होणाऱ्या तासात घट केली आहे. ( CLM-003 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED याला प्रतिसाद म्हणून, फळबांधव्यांना कमी थंडीच्या जातींना अडकवून टाकण्यास किंवा खालच्या खोऱ्यांच्या टेरेस सोडून उच्च उंचीवर पुन्हा लागवड करण्यास भाग पाडले गेले आहे. ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED या उंचीच्या बदलामुळे स्थानिक भू-उपयोगाचे स्वरूप बदलले आहे, पारंपारिक मिठाई आणि दाल पिकांचे स्थलांतर झाले आहे आणि नैसर्गिक डोंगराळ जंगलांचा तुटवडा झाला आहे. ( CLM-003 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED आमच्या शेतातल्या नमुना संकलनात सेंद्रिय फळबागा, कमी रासायनिक समाकलित फळ बाग आणि पारंपारिक रासायनિક मोनोकल्चरमध्ये जोडलेली पार्सल चाचणी केली गेली. ( CLM-001 , CLM-004 ) [✓] OBSERVED प्रशिक्षित नागरिकांनी 15 मिनिटांच्या वेळेवर फुलांची निरीक्षण केली, पोलिशरच्या प्रवासाचा आकडा केला, फुले उतरल्या आणि विषाणूचे संपर्क साधला. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED घाम आणि ढगाळ आकाशात प्रति तास १०० खुले फुलांच्या एकूण भेटींची संख्या म्हणून पोलिस अभ्यागतांच्या भेटीचे प्रमाण गणना करण्यात आले. ( CLM-001 , CLM-008 )

[✓] OBSERVED प्रादेशिक उकडय़शास्त्राच्या प्रयोगशाळांमध्ये अधिकृत मॉर्फोलॉजिकल टॅक्सनोमिक की वापरून पकडलेल्या किडे ओळखण्यात आले. ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED पिकनिकरीचे प्रमाण कमी करून, पोलॉनच्या धान्य काढून आणि सूक्ष्मदृष्ट्या तपासून पाणबुडीची ओळख पटवून या विषयावर विश्लेषण केले गेले. ( CLM-001 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED परिणामाने पुष्टी केली की, बंबस हेमरोराइडलिस क्वीन्सने अॅपिस मेलिफेराच्या कामगारांच्या अन्नधान्यापेक्षा जास्त शुद्ध सफरचंद पोलचे भार घेऊन गेले होते. ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED मोठ्या शरीराचा आकार आणि बंबलेच्या घनतामुळे फुलांची भेट देण्याच्या वेळी वेगाने, उच्च पृष्ठभागावरील पॉलिनचे हस्तांतरण विषाणूयुक्त पृष्ठभागावर होऊ शकते. ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED बंबलेबीजने ध्वनिक आवाज काढण्याचे वर्तन देखील दर्शविले, उच्च-अक्टीकरण पंख झिंगटद्वारे इतर पिशव्यांच्या आत घट्टपणे बांधलेल्या पराग धान्य विस्थापित केले. ( CLM-008 ) [≈] ASSOCIATION त्यांच्या अपवादात्मक परागवण्याची कार्यक्षमता असूनही, फुलांच्या आधीच्या टप्प्यात रासायनिक कीटकनाशकांचा स्प्रे करणाऱ्या फळवाट्यांमध्ये बंबले जवळजवळ अनुपस्थित होते. ( CLM-004 )

[≈] ASSOCIATION इमिडाक्लोप्रिड आणि टियामेथॉक्सम यांसह प्रणालीगत कीटकनाशके फुलांच्या नctar व पollen मध्ये बदलतात, ज्यामुळे अन्नधान्य शोधणाऱ्या मधमाश्यांमध्ये तीव्र न्यूरोटॉक्सीक मृत्यू होतो. ( CLM-004 ) [≈] ASSOCIATION मृदाशोधक औषधांचा वापर करून मधमाश्यांच्या नेव्हिगेशन मेमरी, संवाद नाचणे आणि भूमिगत कुत्रास्थानांत लार्वांची वाढ खराब होते. ( CLM-004 ) [✓] OBSERVED जंगली परागवणाच्या संख्येत घट झाल्यामुळे युरोपियन मधमाशींच्या भाड्याने देणाऱ्या वसाहतींसाठी कृत्रिम व्यापारिक बाजार सुरू झाला. ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED प्रवासी मधमाशी मासेमारी करणारे दर वसंत ऋतू पंजाब आणि हरियाणाच्या मैदानी भागातून हजारो द्राक्षांचे पेड डोंगराळ खोऱ्यांमध्ये वाहून जातात. ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED भाड्याने देण्याची दर 1990 च्या दशकात दोनशे रुपये प्रति बॉक्सवरून आज पंधराशे रुपयांपर्यंत वाढली आहे. ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED या आवर्ती आर्थिक खर्चाने संसाधनांच्या गरीब आणि सीमांत पर्वतीय शेतातल्या छोट्या कुटुंबांवर अस्थिर आर्थिक भार निर्माण होतो. ( CLM-005 )

[≈] ASSOCIATION याव्यतिरिक्त, हजारो आयात केलेल्या मधमाशांना बंद खोऱ्यांमध्ये जमा केल्याने स्थानिक वन्य मधुमशींवर विकृत विंग व्हायरससारख्या संसर्गजन्य रोगजनकांचा प्रसार होतो. ( CLM-004 , CLM-005 ) [✓] OBSERVED न लागवड झालेल्या निवासी स्थळांचे व स्थानिक फुलांच्या शेपटीचे संरक्षण करणे हा व्यावसायिक पिकांच्या भाड्याने देण्याला एक लवचिक, विनामूल्य पर्याय आहे. ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED प्रिन्सेपिया यूट्यूस, प्लेक्ट्रँथस रोगोसस आणि ट्रायफोलियम रेपेन्स यासारख्या स्थानिक मधमाश्यांना आकर्षित करणाऱ्या वनस्पतींची लागवड केल्याने सफरचंद फुलांच्या आधी व नंतर जंगली मधमाशीची वसति कायम राहील. ( CLM-007 , CLM-009 ) [≈] ASSOCIATION डोंगराळ नदीच्या बाजूला असलेल्या किनारपट्टीतील वनस्पतींचा पट्टा मृदा, संकुचित नसलेली भुवया उपलब्ध करून देतो. ( CLM-009 ) [≈] ASSOCIATION या रेषेचा राहण्याचा मार्ग रस्ते वाढणे आणि बांधकाम कचरापासून संरक्षण करणे हे लँडस्केप-मात्रावरील कनेक्टिव्हिटी राखण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. ( CLM-009 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED सामुदायिक सहभागात्मक विज्ञान कार्यक्रमाने स्थानिक ग्रामपंचायतींना शास्त्रीय वनस्पती रोषिकांच्या स्प्रे कॅलेंडरची अंमलबजावणी करण्यासाठी अनुभवजन्य पर्यावरणीय डेटा प्रदान केला आहे. ( CLM-001 , CLM-004 )

[≈] ASSOCIATION समुदायातील स्प्रे वेळापत्रक समक्रमित केल्याने सेंद्रिय व वन्यजीव अनुकूल फळबागांच्या दूषित होण्यापासून पारंपारिक शेतातून दूर जाणे प्रतिबंधित होते. ( CLM-004 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED राज्य बागवानी विद्यापीठांना स्वदेशी मेसन मधमाश्या आणि बंबलबींसाठी कैदी पालन व मुक्ती कार्यक्रम स्थापन करण्याचा सल्ला दिला जातो. ( CLM-008 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED धोरणात्मक फ्रेमवर्क हिमालय पर्वतीय भागातील राष्ट्रीय हवामान बदलाशी जुळवून घेण्याच्या योजनांमध्ये धूळप्रवोधनाची सुरक्षा औपचारिकरित्या समाकलित करू शकतात. ( CLM-002 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED कुल्लूमध्ये विकसित केलेल्या नागरिक विज्ञान सहभागी देखरेख मॉडेलवरून हे दिसून येते की, सार्वजनिक सहभागाने उच्च परिणामकारक पर्यावरणीय बुद्धिमत्ता निर्माण होऊ शकते. ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED हिमालयातील शेतकरी समाजाच्या भविष्याची सुरक्षा करण्यासाठी पर्वतीय बागकामातल्या पर्यावरणीय परस्परसंवादाचे संरक्षण करणे आवश्यक आहे. ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED पॉलेंन जमा करण्याची कार्यक्षमता फील्ड प्रयोगशाळांमध्ये एका भेटीच्या सतइगमअतइक एक्सकइसइओन आणि एपइफलउओरएसकएनकए मइकरओसकओपय द्वारे प्रमाणात गणना केली गेली. ( CLM-001 , CLM-008 )

[✓] OBSERVED बॉम्बस हेमरोराइडलिसच्या राणींनी एका पाच सेकंदांच्या फुलांच्या भेटीत प्रति स्टिग्मेटिक लोबमध्ये सरासरी ४२ पोलन द्राक्षे जमा केल्या. (42) ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED त्याउलट, कामगार मधमाशींनी प्रत्येक भेटीला 18 पेक्षा कमी पॉलिन धान्य जमा केले आणि अनेकदा ते नctar शोधण्यासाठी कठोरपणे अन्नधान्य शोधतात. ( CLM-005 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED आयात केलेल्या मधमाशांमध्ये नctar चोरी करण्याचे वर्तन वारंवार नोंदवले गेले होते, ज्यांनी पोलन्स हस्तांतरित केल्याशिवाय कोरला ट्यूबच्या तळाशी स्लिप केले. ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED या अवैध फुलांच्या भेटीमुळे वैध स्थानिक परागवरांना नctar पुरस्कृत होत नाही, यामुळे सह-उत्पन्न वनस्पती-परागवकांच्या परस्परसंवादाला बाधा येते. ( CLM-005 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED अन्न शोधणाऱ्या बंबलेच्या उष्णता प्रतिमांमध्ये असे दिसून आले आहे की, ठंडी वातावरणामध्येही छातीचे फ्लाइट स्नायू 32 डिग्री सेल्सिअसपेक्षा जास्त वाढलेले असतात. ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED या विलक्षण शारीरिक अंतःस्रावमुळे हिमालयातील थंड, कोमेळलेल्या वसंत ऋतुंमध्ये मधमशींना सतत परागता येते. ( CLM-008 )

[≈] ASSOCIATION जमिनातील घनता कमी झाल्यामुळे, जमीन अंतर्गत ब्रीड टनेल नष्ट होतात. ( CLM-004 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED त्यामुळे एकाकी मधमाश्यांच्या संवर्धनासाठी अनावश्यक कृषी आवश्यकता आहे. ( CLM-007 , CLM-009 ) [✓] OBSERVED बागवानी विस्तार सल्लागार हंगामी शेतकरी प्रशिक्षण अभ्यासक्रमांमध्ये थर्मल सीमा आणि परागण कॅलेंडर समाविष्ट करू शकतात. ( CLM-008 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED सार्वजनिक वन संवर्धनांमध्ये परागवणाचे अभयारण्य स्थापन केल्याने हिमालयातील मूळ मधमाश्यांसाठी सुरक्षित जैविक साठा उपलब्ध होणार आहेत. ( CLM-007 , CLM-010 )