1. पर्यावरण आणि प्रादेशिक आराखडा
[✓] OBSERVED २००४ मध्ये सौम्या प्रसाद यांच्या नेतृत्वाखालील संशोधकांनी उत्तर-पश्चिम भारतातील राजाजी राष्ट्रीय उद्यानात फिलांटस इम्बिलियाच्या फळवाट्याची तपासणी करणारी एक ऐतिहासिक चौकशी चालू विज्ञान या विषयावर प्रकाशित केली. (2004)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED उत्तराखंडमधील देहरादून, हरिद्वार आणि पौरी गढ़वाल या भूभागावर लक्ष केंद्रित करून अभ्यासात भारतीय पर्यावरण व ग्रामीण ज्ञानातील महत्त्वपूर्ण अंतर लक्षात आले.
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED भारतामध्ये अम्ला किंवा नेली (Phyllanthus emblica) म्हणून ओळखले जाणारे भारतीय गोसबेरी हा व्हिटॅमिन सीचा सर्वात श्रीमंत नैसर्गिक स्रोत आणि एक आधारभूत वन-निर्माण नसलेला उत्पादन (NTFP) आहे.
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED पण शिवालिक डोंगराच्या जंगली पानांच्या जंगलात, हे १० ते १५ मीटर लांबीचे झाड आपले जड हिरव्या-पिवळा फळे कसे विखुरते आणि संपूर्ण लँडस्केपमध्ये पुनरुत्पादित होते? (10) (15)
(
CLM-001 , CLM-002
)
2. अनुभवजन्य पद्धती आणि प्रमाणात्मक परिणाम
[✓] OBSERVED पर्यावरणशास्त्रज्ञ सौम्या प्रसाद, ए. पिट्टेट आणि रामन सुकुमार यांनी उत्तराखंडच्या राजाजी राष्ट्रीय उद्यानात १९३ तास दिवसाचा दुहेरी घड्याळ एकत्र करून ६० रात्रींपर्यंत इन्फ्रारेड कॅमेरे फळांच्या झाडाखाली ठेवून अमला फलफूल खाण्याचं संशोधन केलं आहे. (193) (60)
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED दिवसाच्या कपाटात तीन प्रकारचे पराग (अलेक्झांड्रिन, गुलाब-रिंग आणि प्लम-हेड) फळांच्या माध्यमातून फक्त आतल्या बिया दफनवून खातात.
(
CLM-002 , CLM-003
)
[✓] OBSERVED अनुभवजन्य मापन दावा CLM-001: Phyllanthus emblica (अम्ला / भारतीय गोसबेरी) एक 1015 m पातळ झाड आहे जे ऑक्टोबर ते मार्च दरम्यान फळे देते ज्याचे व्हिटॅमिन सी समृद्ध ड्रॉप (1533 मिमी) भारतातील सर्वात महत्वाच्या गैर-झाकडी वन उत्पादनांपैकी एक आहेत.
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED दावा CLM-002 मध्ये प्रलेखित पद्धतीगत प्रोटोकॉलनुसार, संशोधकांनी राजाजी राष्ट्रीय उद्यानात फोकल फिलांटस इम्बिलिका झाडांचे निरीक्षण केले. त्यांनी 14 झाडं आणि 5 झाडांवर स्वयंचलित इन्फ्रारेड कॅमेराद्वारे 60 रात्रीचा ट्रॅप वापरून 193 तास थेट दिवसाचे निरीक्षण केलं.
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED हनुमान लंगर्स (सएमनओपइतहएकउस एनतएललउस) च्या सैन्यानेही शाखांमध्ये मोठ्या प्रमाणात अन्न दिले, जेथे चिटल (पाचलेल्या हिरव्या), ओरडणारे हिरवा आणि समबर एकत्रित होते.
(
CLM-003 , CLM-004
)
[✓] OBSERVED कॅमेरा फसव्यांनी दाखवले आहे की, सर्व जमिनीवरील सस्तन प्राण्यांच्या खाद्य शोधाच्या भेटींमध्ये चिटलाचा हिस्सा 75% होता.
(
CLM-004 , CLM-005
)
[✓] OBSERVED प्रमाणिक मूल्यांकनामुळे दावा कलम-003 ची पुष्टी झालीः दिवसाच्या झाडांच्या छतावर हनुमान लंगर्स (सएमनओपइतहएकउस एनतएललउस) आणि तीन पराग प्रजाती (पसइततअकउलअ एउपअतरइअ, प. करअमएरइ आणि प. कयअनओकएपहअलअ) हा प्रमुख ग्राहक होता, तर परागा पाषाण अंत्यकर्माचे उघडणे करून केवळ बीज शोषक म्हणून कार्य करते.
(
CLM-003
)
[✓] OBSERVED या प्रकरणात, कॅमेरा फसव्याद्वारे नोंदवलेल्या सर्व जमिनीवरील सस्तन प्राण्यांच्या अन्न शोधण्याच्या भेटींपैकी 75% चे प्रमाण वनखाली चिटल (अक्ष अक्ष) च्या उपस्थितीत होते हे दावा CLM-004 ने दर्शविले आहे.
(
CLM-004
)
3. धोरण संश्लेषण आणि पद्धतशीर गुहा
[≈] ASSOCIATION उल्लेखनीय म्हणजे, हिरवांच्या पाचक यंत्रातून त्याच्या खतामध्ये प्रवेश करण्यासाठी कठोर दगड असलेले कोर (एंडोकार्प) खूप मोठे असल्याने हिरवे सावलीत विश्रांतीच्या ठिकाणी जातात.
(
CLM-005
)
[≈] ASSOCIATION या फील्ड निरीक्षणांचे संश्लेषण करून, क्लेम सीएलएम-००५ ने दर्शविले की लंगर्स कैनोपीखाली फळे सोडतात तर हिरवे अम्ला फळांना संपूर्णपणे गिळतात आणि नंतर दूरच्या विश्रांतीस्थानांवर फिर्याद (चुकराचे चावणे) करताना मूळ लांब अंतर बियाणे विखुरणारे म्हणून काम करतात. (005)
(
CLM-005
)
[i] CONTEXT भारतातील जंगली अम्ला जंगलांच्या पुनरुत्पादनसाठी निरोगी वन्य हिरण आणि लंगूर लोकसंख्येची गरज असल्याचे या परस्परवादामुळे दिसून येते. तसेच हिशोब दरम्यान मोठ्या प्रमाणात व्यावसायिक शाखा चालवल्याने वन्यजीव भुकेले जातात, असेही चेतावणी देण्यात आली आहे (या अभ्यासाच्या पद्धतशीर मर्यादांमुळे अतिरिक्त पडताळणीशिवाय थेट कार्यकारणभाव सिद्ध होत नाही).
(
CLM-006
)
[i] CONTEXT यामध्ये एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे की, लेखकांनी एका महत्त्वपूर्ण पद्धतीशी संबंधित चेतावणीवर (CLM-006) भर दिलाः वनभंडारांमधून मानवाने शाखांचे गहन कापून आणि अमला फळांचा व्यावसायिक संकलन केल्याने वन्य पक्ष्यांना हिवाळी अन्नधान्यापासून वंचित ठेवता येते (या अभ्यासाच्या पद्धतशीर मर्यादांमुळे अतिरिक्त पडताळणीशिवाय थेट कार्यकारणभाव सिद्ध होत नाही).
(
CLM-006
)
[✓] OBSERVED प्रयोगात्मक संश्लेषण बिंदू (1) पद्धती - फील्ड सॅम्पलिंग, पृ. 1188-1189 मध्ये आधारित आहे की संशोधकांनी राजाजी राष्ट्रीय उद्यानात फोकल फिलांटस इम्बिलिया झाडांवर 14 झाड्यांवर 193 तास थेट दिवसाचे निरीक्षण आणि 5 झाडांमध्ये स्वयंचलित इन्फ्रारेड कॅमेराचा 60 रात्रींचा वापर करून अनुगमन केले. पश्चिम हिमालय-शिवलिक तराईच्या जीवस्थानिक संदर्भात देहरादून, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल या पॅरामीटरद्वारे प्रमाणीय परिसंस्था मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन थेट माहिती दिली जाते.
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (2) मध्ये आधारित परिणाम - वृक्षारोपण ग्राहक, टेबल 1, पृ. 1189 या पुस्तकात असे सिद्ध झाले आहे की दिवसाच्या झाडांच्या छतामध्ये हनुमान लंगर्स (सेमनोपिटेकस एंटलस) आणि तीन पराग प्रजाती (पिसटाकुल यूपाट्रिया, पी. क्रॅमेरी आणि पी. सायनोकेफला) प्रमुख वापरकर्ते होते, तर पराग केवळ खडकाळ कर्ण उघडून बियाणे शिकार म्हणून कार्य करते. पश्चिम हिमालय-शिवलिक तराई जीवशास्त्र संदर्भात देहरादुन, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल यांच्यातील हा घटक थेट प्रमाणात्मक इकोसिस्टम मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन सूचित करतो.
(
CLM-003
)
[✓] OBSERVED परिणामांवर आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (3) - स्थलीय कॅमेरा पकडणे, पृष्ठ 1189 मध्ये सिद्ध केले आहे की जंगलाच्या मजल्यावर चैतल (अक्ष अक्ष) चे 75% प्रमाण कॅमेर्यांच्या सापळ्यात नोंदवलेल्या सर्व जमिनीवरील सस्तन प्राण्यांना अन्न मिळते.
(
CLM-004
)
[≈] ASSOCIATION चर्चा - रुमिनेशन डिस्प्रिझल, पृ. 1189-1190 मध्ये आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (4) यामध्ये असे सिद्ध झाले आहे की जेव्हा लंगर्स कैनोपीनखाली फळे टाकतात, हिरण्या अमला फळांना संपूर्ण गिळतात आणि नंतर दूरच्या विश्रांतीस्थानांवर फिरणे (चुकून) करताना अशुद्ध खड्ड अंतःकरणाचे पुनरुज्जीवन करतात, जे मुख्य लांब अंतर बियांचे विसारक म्हणून कार्य करते. पश्चिम हिमालय-शिवलिक तराई जीवशास्त्रविषयक संदर्भात देहरादुन, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल यांच्यात हे पॅरामीटर थेट प्रमाणात्मक इकोसिस्टम मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन सूचित करते.
(
CLM-005
)
[i] CONTEXT पद्धतशीर सीमा विश्लेषण (5) असे अधोरेखित करते की, वन संचिकांमधून मानवाने शाखांचे गहन कापून आणि व्यावसायिकरित्या अमला फळांचा गोळा केल्याने वन्य पक्षी हिवाळ्यातील अन्नधान्य घेण्यास वंचित राहू शकतात आणि नैसर्गिक रीमिनंट बियाणे-प्रसारण चक्र खंडित करू शकतात (या अभ्यासाच्या पद्धतशीर मर्यादांमुळे अतिरिक्त पडताळणीशिवाय थेट कार्यकारणभाव सिद्ध होत नाही).
(
CLM-006
)
[✓] OBSERVED प्रारंभी, भारतीय वनस्पतींच्या संवर्धनासाठी एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे 'फिलँथस इम्बिलिका' (अॅमला / इंडियन गोजबेरी) हा ऑक्टोबर ते मार्च या कालावधीत फळ देणारा 1015 मीटर पातला वृक्ष आहे. ज्याचे व्हिटॅमिन सी समृद्ध थेंब (1533 मिमी) भारतातील सर्वात महत्वाच्या जंगलातून तयार होणाऱ्या वन उत्पादनांपैकी एक आहेत. पश्चिम हिमालय - शिवालिक तराई जिवस्थानिय संदर्भात हे पॅरामीटर थेट प्रमाणात्मक पर्यावरण प्रणाली मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन सूचित करते. (6) (1188)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED पद्धती - फील्ड सॅम्पलिंग, पृ. 1188-1189 मध्ये आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (7) चा पुरावा आहे की संशोधकांनी राजाजी राष्ट्रीय उद्यानात फोकल फिलांटस इम्बिलिया झाडांवर 14 झाड्यांवर 193 तास थेट दिवसाचे निरीक्षण आणि 5 झाडांमध्ये स्वयंचलित इन्फ्रारेड कॅमेराचा 60 रात्रींचा सापळा वापरून मागोवा घेतला. पश्चिम हिमालय-शिवलिक तराईच्या जीवस्थानिय संदर्भात देहरादुन, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल या पॅरामीटरद्वारे प्रमाणात्मक परिसंस्था मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजनाची थेट माहिती दिली जाते.
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED परिणामांवर आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (8) परिणाम - वृक्षारोपण ग्राहक, सारणी 1, पृ. 1189 मध्ये दर्शविले आहे की दिवसाच्या झाडांच्या छतामध्ये हनुमान लंगर्स (सेमनोपिटेकस एंटेलस) आणि तीन पराग प्रजाती (पिसटाकुल ईयूपाट्रिया, पी. क्रॅमेरी आणि पी. सायनोकेफला) प्रमुख वापरकर्ते होते, तर पराग केवळ स्टोन कार्प उघडून बियाणे शिकार म्हणून कार्य करते. पश्चिम हिमालयाच्या शिवलिक तराई जीवशास्त्र संदर्भात देहरादुन, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल या पॅरामीटरने थेट प्रमाणात्मक इकोसिस्टम मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन सूचित केले आहे.
(
CLM-003
)
[✓] OBSERVED परिणामांवर आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (9) - स्थलीय कॅमेरा पकडणे, पृष्ठ 1189 मध्ये सिद्ध केले आहे की जंगलाच्या मजल्यावर चिटल (अक्ष अक्ष) ने कॅमेरा फसव्याद्वारे नोंदवलेल्या सर्व जमिनीवरील सस्तन प्राण्यांच्या पोषक अभ्यासापैकी 75% रेकॉर्ड केली आहेत.
(
CLM-004
)
[≈] ASSOCIATION चर्चा - रुमिनेशन डिस्प्रिझल, पृ. 1189-1190 मध्ये आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (10) हे सिद्ध करते की जेव्हा लंगर्स कैनोपीनखाली फळे टाकतात, हिरण अम्ला फळांना संपूर्ण गिळतात आणि नंतर दूरच्या विश्रांतीस्थानांवर फिरणे (चुकून घेणे) करताना रिक्त खड्ड्यातील अंतःकर्मांचे पुनर्वसन करतात, जे मुख्य लांब अंतर बियाण्याचे विसारक म्हणून कार्य करतात. पश्चिम हिमालयाच्या आत-शिवलिक तराई बायोजेग्रफिक संदर्भ देहरादुन, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल या पदानुपात हा पॅरामीटर थेट प्रमाणात्मक इकोसिस्टम मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन सूचित करतो.
(
CLM-005
)
[i] CONTEXT पद्धतशीर सीमा विश्लेषण (11) असे अधोरेखित करते की, वनभंडारांपासून मानवाने शाखांचे गहन कापून आणि व्यावसायिकरित्या अमला फळांची गोळा करणे वन्य अंगाल्यांना हिवाळ्यातील अन्नधान्य मिळविण्यापासून वंचित ठेवू शकते आणि नैसर्गिक पुनरुत्थानशील बियाणे-प्रसार चक्र खंडित करू शकते (या अभ्यासाच्या पद्धतशीर मर्यादांमुळे अतिरिक्त पडताळणीशिवाय थेट कार्यकारणभाव सिद्ध होत नाही).
(
CLM-006
)
[✓] OBSERVED प्रारंभीच्या काळात, भारतीय वनस्पतींच्या उत्पादनांचा वापर करून ही पद्धत विकसित केली जाते. यामध्ये एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे 'फिलँथस इम्बिलिका' (अमल / इंडियन गोजबेरी) हा ऑक्टोबर ते मार्च दरम्यान फळ देणारा 1015 मीटर पातला वृक्ष आहे ज्याचे व्हिटॅमिन सी समृद्ध थेंब (1533 मिमी) भारतातील सर्वात महत्वाची गैर-मरुदवन वन्यजंतूंपैकी एक आहेत. पश्चिम हिमालय - शिवालिक तराई जिवस्थानिय संदर्भात हे पॅरामीटर थेट प्रमाणात्मक पर्यावरण प्रणाली मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संवर्धन नियोजन सूचित करते. (12) (1188)
(
CLM-001
)
[✓] OBSERVED प्रयोगात्मक संश्लेषण बिंदू (13) पद्धती - फील्ड सॅम्पलिंग, पृ. 1188-1189 मध्ये आधारित आहे की संशोधकांनी राजाजी राष्ट्रीय उद्यानात फोकल फिलांटस इम्बिलिया झाडांवर 14 झाड्यांवर 193 तास थेट दिवसाचे निरीक्षण आणि 5 झाडांमध्ये स्वयंचलित इन्फ्रारेड कॅमेराचा 60 रात्रींचा वापर करून अनुगमन केले. पश्चिम हिमालय-शिवलिक तराईच्या जीवस्थानिक संदर्भात देहरादून, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल या पॅरामीटरद्वारे प्रमाणीय परिसंस्था मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजनावर थेट माहिती दिली जाते.
(
CLM-002
)
[✓] OBSERVED परिणामांवर आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (14) (रएसउलतस - अरबओरएअल कओनसउमएरस, तअबलए 1, प. 1189) या पुस्तकात असे सिद्ध झाले आहे की दिवसाच्या झाडांच्या छतावर हनुमान लंगर्स (सएमनओपइतहएकउस एनतएललउस) आणि तीन पराग प्रजाती (पसइततअकउलअ एउपअतरइअ, प. करअमएरइ, अनद प. कयअनओकएपहअलअ) प्रमुख ग्राहक होते, तर पराग केवळ खडकाळ कर्ण उघडून बीज शिकार म्हणून कार्य करते. पश्चिम हिमालयाच्या शिवलिक तराई जीवशास्त्र संदर्भात देहरादून, हरिद्वार, पौरी गढ़वालमध्ये हा घटक थेट प्रमाणात्मक इकोसिस्टम मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन सूचित करतो.
(
CLM-003
)
[✓] OBSERVED परिणामांवर आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (15) Results - Terrestrial Camera Trapping, p. 1189 मध्ये सिद्ध केले आहे की जंगलाच्या मजल्यावर चिटल (अक्ष अक्ष) कॅमेरा फॅप्सद्वारे रेकॉर्ड केलेल्या सर्व जमिनीवरील सस्तन प्राण्यांच्या पोषक अभ्यासापैकी 75% ची नोंद केली गेली आहे, रडणारे हिरण (मुन्टायकस मुंटजाक) आणि समबर (सेर्वस युनिकॉलर), रात्रीचे शिखर गाढून गेले होते. पश्चिम हिमालया-शिवलिक तराई जीवशास्त्रातील संदर्भात देहरादुन, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल या पॅरामीटरने थेट प्रमाणात्मक इकोसिस्टम मॉडेलिंग आणि क्षेत्रीय संरक्षण नियोजन सूचित करते.
(
CLM-004
)
[≈] ASSOCIATION चर्चा - रुमिनेशन डिस्प्रिझल, पृ. 1189-1190 मध्ये आधारित अनुभवजन्य संश्लेषण बिंदू (16) हे सिद्ध करते की जेव्हा लंगर्स कैनोपिसच्या खाली फळे टाकतात, हिरण संपूर्ण अम्ला फळांना गिळतात आणि नंतर दूरस्थ विश्रांती स्थानांवर फिरत असताना (चुकून) रिक्त खड्ड अंतःकरणे पुन्हा पिवळतात, जे मुख्य लांब अंतर बियांचे विसारक म्हणून कार्य करतात. पश्चिम हिमालय-शिवलिक तराई जीवशास्त्रविषयक संदर्भात देहरादुन, हरिद्वार, पौरी गढ़वाल यामध्ये हा पॅरामीटर थेट प्रमाणात्मक इकोसिस्टम मॉडेलिंग आणि प्रादेशिक संरक्षण नियोजन सूचित करतो.
(
CLM-005
)