) | DimaagiNational
English हिन्दी বাংলা मराठी తెలుగు தமிழ் ગુજરાતી اردو ಕನ್ನಡ ଓଡ଼ିଆ മലയാളം ਪੰਜਾਬੀ অসমীয়া मैथिली ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ کٲشُر नेपाली سنڌي कोंकणी डोगरी মৈতৈলোন্ बर’ संस्कृतम्
📅 PUBLISHED IN 2011 Foundational Baseline & Context Study 🇮🇳 Whole Country (Pan-India)
All-India Agro-Climatic Zones & Rural Livestock Belts • Pan-India Synthesis (Gujarat, Punjab, Andhra Pradesh, Uttar Pradesh, West Bengal, Rajasthan + All States/UTs) • Indo-Gangetic Plains, Semi-Arid & Coastal India
🗺️ View on Official India Map →
🧭 HOW TO READ THIS DISPATCH — MODES, SCIENTIST'S LENS & VERIFIED CLAIMS Designed for effortless public reading and full scientific auditability
1. Choose Reading Time

Select ☕ Chai (3 min) for a clear, jargon-free public overview, 🍱 Tiffin (5 min) for analytical context and field methods, or 🍛 Thaali (10 min) for the full academic treatise.

2. Scientist's Lens (🔬)

The Scientist's Lens button is highlighted in Chai for one-click exploration and automatically turns ON in Thaali. When active, it color-codes every sentence by how the claim was established.

3. Epistemic Claim Badges

[✓] OBSERVED direct measurement • [~] ASSOCIATION statistical correlation • [⚡] CAUSAL tested mechanism • [⚙] MODELLED projection. Click any [CLM-001] link to jump to its exact page/table in the Evidence tab.

Switch Language (नेपाली)
📘 STUDY GLOSSARY (5 KEY TERMS) Paper-Specific Scientific Terminology Aids for This Study
Click to expand key concepts & CSTT triads ▾
Indigenous Bovine Germplasm CSTT-AGRI-0912-NE
स्वदेशी गाईको जीरप्लाज्म (Swadeshi Govanshiya Sansadhan)

भारतीय गाई र भैंसीको मूल जात उच्च ताप, कम इनपुट सूखी चारा, र टिक द्वारा प्रसारित उष्णकटिबंधीय रोगहरूको अनुकूल छ।

Smallholder Mixed Farming CSTT-ECON-0219-NE
साना किसान मिश्रित खेती (Laghu-Kisan Mishrit Krishi)

कृषि उत्पादन प्रणालीहरू जसले दुग्ध गोरु, भैंसी, बाख्रा र घरपालुवा कुखुराको साथ फसलीको रूपमा फसल अवशेषहरूलाई एकीकृत गर्दछ।

Inland & Brackishwater Aquaculture CSTT-FISH-0104-NE
आन्तरिक र ब्राकिशवाटर जलपालन (Antardeshiya Jaliya Krishi)

भारतीय प्रमुख कार्प (रोहू, क्याटल, मिगल) र तटीय ब्राक वाटर शैम्पू/माछा पालनको ताजा पानी पोखरी बहुसंस्कृति।

Cold-Chain Value Addition CSTT-ENG-0631-NE
शीत श्रृंखला मूल्य थप (Sheet-Shrinkhala Prasanskaran)

गाँउको ठूलो मात्रामा दूध चिसो, रेफ्रिजरेटेड यातायात र स्वच्छ माछा अवतरण केन्द्र जसले फसल पछि क्षयलाई रोक्दछ।

Transboundary Animal Disease (FMD/PPR) CSTT-VET-0318-NE
सीमापार पशु रोग (एफएमडी/पीपीआर) (Sankramak Pashu Mahamari)

उच्च रोगजनक भाइरल पशुधन रोगहरू जस्तै खुट्टा र मुखको रोग र पएसतए दएस पएतइतस रउमइनअनतस राष्ट्रिय खोप अभियानहरूको लक्ष्य हो।

CHOOSE YOUR READING DEPTH • ADVANCE AS YOU READ ☕ Chai: 3 min → 🍱 Tiffin: 5 min → 🍛 Thaali: 10 min (🔬 Lens Auto-On)
READING MODE I • ☕ CHAI (QUICK PUBLIC ESSENCE) ⏱️ 3 MIN READ • PUBLISHED 2011

कसरी दुग्ध सहकारी र माछापालन शक्ति ग्रामीण भारतको खाद्य सुरक्षा

दूध, अण्डा र माछा उत्पादनको राष्ट्रिय जनगणनामा लाखौं साना किसान परिवारलाई सहयोग पुर्याइयो

Key Takeaway: कृषि मन्त्रालयको राष्ट्रिय मूल्यांकनले कसरी भारत विश्वकै सबैभन्दा ठूलो दूध उत्पादक (११२.५ मिलियन टन) र दोस्रो ठूलो जलपालन उत्पादक भएको छ भन्ने दस्तावेज गर्दछ, जुन बाहिरी र भूमिहीन ग्रामीण परिवारहरूलाई सूखा प्रतिरोधी आय प्रदान गर्दैछ। (112.5)

अनुसन्धानले के पत्ता लगायो

[✓] OBSERVED दक्षिणपश्चिम मानसूनको समयमा फसल कटौती गर्ने धेरै कुरा निर्भर गर्दछ, तर पशुपालन, दूध उत्पादन र आन्तरिक माछा मार्ने कामले भारतका साना ग्रामीण जमिनधनीहरूलाई स्थिर, वर्षभरि नगद प्रवाह र पोषण प्रदान गर्दछ। [✓] OBSERVED कृषि मन्त्रालयको राष्ट्रिय आकलनअनुसार भारतमा १ करोड ९१ लाख गाई, १०५.३ मिलियन भैंसी र १४०.५ मिलियन बकरीहरू अल्पसंख्यक, साना तथा भूमिहीन परिवारहरूको स्वामित्वमा छन्। (199.1) (105.3) (140.5) [✓] OBSERVED गण्डकी प्रदेशको आनन्द ढाँचामा आधारित १४०,००० भन्दा बढी गाउँ स्तरीय दुग्ध सहकारी संस्थाहरूले चलाएका भारतको वार्षिक दूध उत्पादन ११२.५ मिलियन टनसम्म बढेर विश्वकै उच्चतम हो। यसले प्रति व्यक्ति दैनिक २६३ ग्राम दुध प्रदान गर्दछ । (140) (000) (112.5) [✓] OBSERVED महिलाहरू यस ग्रामीण उद्यमको मेरुदण्ड हुन्, २२.४५ मिलियन संलग्न श्रमिकहरूमा दैनिक भोजन, दूध र पशुपालनमा ७० प्रतिशत भन्दा बढी काम गर्छन्। (70) (22.45)

[✓] OBSERVED एकै समयमा, भारतको मत्स्य पालन क्षेत्रले ७.८५ मिलियन टन माछा उत्पादन गर्यो। आन्ध्र प्रदेश, पश्चिम बंगाल र ओडिशामा ताजा पानीका भित्री जलपालनमा वृद्धि भयो जसले परम्परागत समुद्री क्याचहरू भन्दा ४.८६ लाख टन बढी बनायो । (7.85) (4.86) [✓] OBSERVED साथै, कुखुराको उत्पादन पनि तीव्र गतिमा बढेर वार्षिक ५९.८ अर्ब अण्डा पुगेको छ। यसले शहरी र ग्रामीण आहारहरूमा प्रोटीन तथा सूक्ष्म पोषक तत्वहरूको कमीलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्दछ । (59.8)

किन यो महत्त्वपूर्ण छ र अध्ययन सीमा

[≈] ASSOCIATION क्रस-ब्रेड स्टकसँगै स्वदेशी गाई र भैंसीको विविधतालाई जोगाउन राष्ट्रिय पशु चिकित्सा कार्यक्रमहरूले फुट एण्ड मोउथ रोग (एफएमडी), ब्रुसेलोसिस, र पेस्ट डेस पिटिट्स रुमिन्टहरू (पीपीआर) विरुद्ध चिसो श्रृंखला खोप विस्तार गरे। [i] CONTEXT यद्यपि, प्रतिवेदनमा जोड दिइएको छ कि सुक्खा र हरियो चाराको अभाव, फिड एकाग्रता लागत बढ्दो, र ग्रामीण शीतलन पूर्वाधारमा खाडलहरू अझै पनि प्रमुख बाधा हुन् जुन पशू प्रति उपजलाई स्थायी रूपमा बिना अनपेक्षित एक्सट्रापोलेशन बढाउन समाधान गर्न आवश्यक छ। [✓] OBSERVED भारत सरकारको कृषि मन्त्रालय (२०११) मा प्रकाशित यो अनुसन्धानले स्थानीय संरक्षण र ग्रामीण नीतिलाई मार्गदर्शन गर्न गुजरात, पंजाब, आन्ध्र प्रदेशबाट प्रमाणित क्षेत्र प्रमाण प्रदान गर्दछ। (2011)

COMPLETED MODE I (☕ CHAI • 3 MIN READ)

थप गहिरो विश्लेषणका लागि अघि बढ्नुहोस्: 🍱 टिफिन (5 min) →

विस्तृत विश्लेषण र विधि (5 min)

READING MODE II • 🍱 TIFFIN (IN-DEPTH ANALYTICAL FEATURE) ⏱️ 5 MIN READ • PUBLISHED 2011

साना किसानको लचिलोपन: भारतको पशुपालन, दुग्धजन्य र मत्स्य पालन क्षेत्र

ग्रामीण दुग्ध समाज, आन्तरिक जलपालन र पशु रोग नियन्त्रणले कसरी २२.४ मिलियन ग्रामीण श्रमिकहरूलाई सहयोग पुर्याउँछ भन्ने अध्ययन (22.4)

Analytical Synthesis: कुल कृषि जीडीपीको एक चौथाई भन्दा बढी हिस्सा रहेको भारतको पशुपालन र मत्स्य पालन क्षेत्रले ११२.५ मिलियन टन दूध, ५९.८ अर्ब अण्डा र ७.८५ लाख टन माछा उत्पादन गरेको छ। (112.5) (59.8) (7.85)

सन्दर्भ र वैज्ञानिक प्रश्न

[✓] OBSERVED २०११ मा पशुपालन, दुग्ध तथा मत्स्य पालन विभागको नेतृत्वमा अनुसन्धानकर्ताहरूले भारत सरकार कृषि मन्त्रालयमा राष्ट्रिय पशुधन, दूध उत्पादन विकास र आन्तरिक समुद्री मत्स्यालय मूल्यांकन (वार्षिक रिपोर्ट २०१०१) को अध्ययन गर्ने ऐतिहासिक अनुसन्धान प्रकाशित गरे। (2011) (2010) [CLM-001] [✓] OBSERVED आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरी, मेरठ, उत्तर २४ परगना इलाकामा केन्द्रित अध्ययनले भारतको पर्यावरण र ग्रामीण ज्ञानमा महत्वपूर्ण अन्तरलाई सम्बोधन गरेको थियो। (24) [CLM-001] [✓] OBSERVED दक्षिणपश्चिम मानसूनको समयमा फसल कटौती गर्ने धेरै कुरा निर्भर गर्दछ, तर पशुपालन, दूध उत्पादन र आन्तरिक माछा मार्ने कामले भारतका साना ग्रामीण जमिनधनीहरूलाई स्थिर, वर्षभरि नगद प्रवाह र पोषण प्रदान गर्दछ। [CLM-001] [✓] OBSERVED कृषि मन्त्रालयको राष्ट्रिय आकलनअनुसार भारतमा १ करोड ९१ लाख गाई, १०५.३ मिलियन भैंसी र १४०.५ मिलियन बकरीहरू अल्पसंख्यक, साना तथा भूमिहीन परिवारहरूको स्वामित्वमा छन्। (199.1) (105.3) (140.5) [CLM-001] [CLM-002]

क्षेत्रगत विधि र मुख्य निष्कर्ष

[✓] OBSERVED गण्डकी प्रदेशको आनन्द ढाँचामा आधारित १४०,००० भन्दा बढी गाउँ स्तरीय दुग्ध सहकारी संस्थाहरूले चलाएका भारतको वार्षिक दूध उत्पादन ११२.५ मिलियन टनसम्म बढेर विश्वकै उच्चतम हो। यसले प्रति व्यक्ति दैनिक २६३ ग्राम दुध प्रदान गर्दछ । (140) (000) (112.5) [CLM-002] [✓] OBSERVED महिलाहरू यस ग्रामीण उद्यमको मेरुदण्ड हुन्, २२.४५ मिलियन संलग्न श्रमिकहरूमा दैनिक भोजन, दूध र पशुपालनमा ७० प्रतिशत भन्दा बढी काम गर्छन्। (70) (22.45) [CLM-002] [CLM-003] [✓] OBSERVED अनुभवगत मापनले क्लेम CLM-००१ लाई आधार बनायोः दूध उत्पादनमा भारत विश्वव्यापी रूपमा पहिलो स्थानमा छ, जुन सन् २००९० मा ११२.५ मिलियन टन पुगेको थियो र प्रतिव्यक्ति दुध उपलब्धता दैनिक २६३ ग्रामसम्म बढेको थियो। (001) (112.5) (2009) [CLM-001] [✓] OBSERVED दावी CLM-002 मा दस्तावेज गरिएको पद्धतिगत प्रोटोकलले विश्वको दोस्रो ठूलो जलपालन उत्पादक भारतलाई बनाउँदै कुल मत्स्य उत्पादन 7.85 मिलियन टन (4.86 लाख टन आन्तरिक मत्स्यालयबाट र 2.99 मिलियन टन समुद्री कब्जाबाट) पुगेको पुष्टि गर्यो। [CLM-002]

[✓] OBSERVED एकै समयमा, भारतको मत्स्य पालन क्षेत्रले ७.८५ मिलियन टन माछा उत्पादन गर्यो। आन्ध्र प्रदेश, पश्चिम बंगाल र ओडिशामा ताजा पानीका भित्री जलपालनमा वृद्धि भयो जसले परम्परागत समुद्री क्याचहरू भन्दा ४.८६ लाख टन बढी बनायो । (7.85) (4.86) [CLM-003] [CLM-004] [✓] OBSERVED साथै, कुखुराको उत्पादन पनि तीव्र गतिमा बढेर वार्षिक ५९.८ अर्ब अण्डा पुगेको छ। यसले शहरी र ग्रामीण आहारहरूमा प्रोटीन तथा सूक्ष्म पोषक तत्वहरूको कमीलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्दछ । (59.8) [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED परिमाणात्मक मूल्यांकनले दावी CLM-003 लाई थप पुष्टि गर्योः पशुपालन र मत्स्य पालन क्षेत्रले २२.४५ मिलियन ग्रामीण श्रमिकहरूलाई मुख्य वा सहायक जीविका प्रदान गर्दछ, जहाँ महिलाहरूले दुग्धजन्य खेतीमा काम गर्ने कर्मचारीहरूको 70% भन्दा बढी बनाउँछन्। (22.45) [CLM-003] [✓] OBSERVED नमूना क्षेत्र भरमा, क्लेम CLM-004 ले देखाए कि पशुधनको १८ औं जनगणना अनुसार भारतले १ 199.१ मिलियन गाई, १०५.३ लाख भैंसी, १४०.५ मिलियन बकरी र ७१.६ मिलियन भेडाहरूलाई समर्थन गर्दछ। (199.1) (105.3) [CLM-004]

प्रभाव र विधिगत सीमा

[≈] ASSOCIATION क्रस-ब्रेड स्टकसँगै स्वदेशी गाई र भैंसीको विविधतालाई जोगाउन राष्ट्रिय पशु चिकित्सा कार्यक्रमहरूले फुट एण्ड मोउथ रोग (एफएमडी), ब्रुसेलोसिस, र पेस्ट डेस पिटिट्स रुमिन्टहरू (पीपीआर) विरुद्ध चिसो श्रृंखला खोप विस्तार गरे। [CLM-005] [i] CONTEXT महत्वपूर्ण रूपमा, लेखकहरूले एक आवश्यक पद्धतिगत चेतावनी (CLM-006) मा जोड दिएः क्रोनिक हरियो चारा घाटा, अन्तर्देशीय Foot-and-Mouth Disease (FMD) प्रकोपहरू र अनर्गनाइज्ड शीत श्रृंखला पूर्वाधारले अप्रमाणित अतिरिक्तता बिना विश्वव्यापी औसतहरूको तुलनामा प्रति जनावर उत्पादकतालाई सीमित गर्दछ। [CLM-006] [✓] OBSERVED क्रस-ब्रेड स्टकसँगै स्वदेशी गाई र भैंसीको विविधतालाई जोगाउन राष्ट्रिय पशु चिकित्सा कार्यक्रमहरूले फुट एण्ड मोउथ रोग (एफएमडी), ब्रुसेलोसिस, र पेस्ट डेस पिटिट्स रुमिन्टहरू (पीपीआर) विरुद्ध चिसो श्रृंखला खोप विस्तार गरे। [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED यी क्षेत्रगत अवलोकनहरूको संश्लेषण गर्दै, क्लेम CLM-005 ले देखाए कि कसरी गाउँ स्तरका दुग्ध सहकारी समाजहरूले एन्ड ढाँचा अन्तर्गत मौसम विज्ञान सूखाको समयमा साना किसान फार्म आयलाई स्थिर गर्दछ जब वर्षाबाट चारा खेती फसल उपज असफल हुन्छ। [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED यद्यपि, प्रतिवेदनमा जोड दिइएको छ कि सुक्खा र हरियो चाराको अभाव, फिड एकाग्रता लागत बढ्दो, र ग्रामीण शीतलन पूर्वाधारमा खाडलहरू अझै पनि प्रमुख बाधा हुन् जुन पशु दर प्रतिफललाई स्थायी रूपमा बढाउन समाधान गर्न आवश्यक छ। [CLM-004] [CLM-005] [i] CONTEXT महत्वपूर्ण रूपमा, लेखकहरूले एक आवश्यक पद्धतिगत चेतावनी (CLM-006) मा जोड दिएः क्रोनिक हरियो चारा घाटा, अन्तर्देशीय Foot-and-Mouth Disease (FMD) प्रकोपहरू र अनर्गनाइज्ड शीत श्रृंखला पूर्वाधारले अप्रमाणित अतिरिक्तता बिना विश्वव्यापी औसतहरूको तुलनामा प्रति जनावर उत्पादकतालाई सीमित गर्दछ। [CLM-006]

[✓] OBSERVED गुजरात, पंजाब र आन्ध्र प्रदेशका नागरिक, शिक्षक तथा जिल्ला प्रशासकहरूका लागि यी निष्कर्षहरूले शैक्षिक पत्रिकाहरू र व्यावहारिक परिदृश्य व्यवस्थापनको बीचमा खाडललाई पार गर्दछ। [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED राष्ट्रिय दुग्ध विकास बोर्ड (एनडीडीबी) र राष्ट्रीय मत्स्य पालन विकास बोर्डले (एनएफडीबी), सार्वजनिक डाटासेटहरूले विद्यार्थीहरू र स्थानीय चिकित्सकहरूलाई यी परिणामहरूको क्रस-रेफरन्स गर्न जारी क्षेत्रीय अनुगमनको साथ अनुमति दिन्छ। [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED अध्ययनको सीमितताको पारदर्शी रिपोर्टिङसँग मात्रात्मक क्षेत्र नमूना लिने संयोजन गरेर अनुसन्धानले भारतमा प्रमाण-आधारित वातावरणीय शासनका लागि दिगो बेंचमार्क स्थापित गर्दछ। [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED स्थानिक रूपमा प्रमाणित क्षेत्रगत डाटासँग राज्य विभागको बजेटलाई मिलाउँदा संरक्षण लगानीहरू जहाँ उनीहरूको आवश्यकता छ त्यहाँ सही गाउँ र आवासमा पुग्न सुनिश्चित हुन्छ। [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED यसबाहेक, स्थानीय समुदायलाई निगरानी र आवास पुनर्स्थापनामा सक्रिय साझेदारको रूपमा संलग्न गराउँदा भारतका काम गर्ने परिदृश्यहरूमा दीर्घकालीन पारिस्थितिक लचिलोपन बलियो हुन्छ। [CLM-004] [CLM-005] [✓] OBSERVED यस आधारमा भविष्यका longitudinal सर्वेक्षणहरूले आगामी दशकहरूमा जलवायु परिवर्तन र भूमि प्रयोगको संक्रमणले यी इकोसिस्टमहरूलाई कसरी पुनः आकार दिन्छ भनेर ट्र्याक गर्न मद्दत गर्नेछ। [CLM-004] [CLM-005]

[i] CONTEXT जबसम्म छिमेकी जिल्लाहरूमा बहु-मौसमी अनुगमन जनगणनाहरू पूरा हुँदैनन्, नीतिगत हस्तक्षेपहरू अनुकूलनशील, स्थानीय रूपमा क्यालिब्रेट र प्रमाणित नभएको अतिरिक्तता बिना मापन गरिएको प्रमाणमा आधारित रहन सक्छ। [CLM-006] [✓] OBSERVED यस संश्लेषणले मूल कार्यबाट प्रत्येक परिमाणात्मक मेट्रिक र पद्धतिगत सीमालाई सुरक्षित राख्छ ताकि पाठकहरूले पूर्ण स्पष्टताका साथ विज्ञानको मूल्यांकन गर्न सक्दछन्। [CLM-004] [CLM-005]

COMPLETED MODE II (🍱 TIFFIN • 5 MIN READ)

सम्पूर्ण प्राज्ञिक प्रबन्धका लागि अघि बढ्नुहोस्: 🍛 थाली (10 min) →

सम्पूर्ण वैज्ञानिक अनुसन्धान पत्र (10 min) (Automatically activates the Scientist's Lens!)

READING MODE III • 🍛 THAALI (FULL ACADEMIC TREATISE • 🔬 SCIENTIST'S LENS AUTO-ENABLED) ⏱️ 10 MIN READ • PUBLISHED 2011

भारतको पशुपालन, दुग्ध सहकारी तथा मत्स्य पालन क्षेत्रहरूको म्याक्रो-आर्थिक, पोषण र पशु चिकित्सा संश्लेषण

पशुधनको १८ औं जनगणना, अपरेशन फ्लड सहकारी सञ्जाल, आन्तरिक माछा मार्फत समुद्री माछापालनमा संक्रमण र जनावरहरूको विरुद्ध खोप कार्यक्रमहरूको मात्रात्मक मूल्यांकन

Academic Treatise Abstract: उत्पादन मूल्य, रोजगार वितरण, स्वदेशी जातिको संरक्षण, खुट्टा र मुख रोग नियन्त्रण, र भारतीय राज्यहरूमा तटीय जलपालन शासनको व्यापक अनुभवजन्य समीक्षा।

१. पारिस्थितिक तथा क्षेत्रीय ढाँचा (1)

[✓] OBSERVED २०११ मा पशुपालन, दुग्ध तथा मत्स्य पालन विभागको नेतृत्वमा अनुसन्धानकर्ताहरूले भारत सरकार कृषि मन्त्रालयमा राष्ट्रिय पशुधन, दूध उत्पादन विकास र आन्तरिक समुद्री मत्स्यालय मूल्यांकन (वार्षिक रिपोर्ट २०१०१) को अध्ययन गर्ने ऐतिहासिक अनुसन्धान प्रकाशित गरे। (2011) (2010) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरी, मेरठ, उत्तर २४ परगना इलाकामा केन्द्रित अध्ययनले भारतको पर्यावरण र ग्रामीण ज्ञानमा महत्वपूर्ण अन्तरलाई सम्बोधन गरेको थियो। (24) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED दक्षिणपश्चिम मानसूनको समयमा फसल कटौती गर्ने धेरै कुरा निर्भर गर्दछ, तर पशुपालन, दूध उत्पादन र आन्तरिक माछा मार्ने कामले भारतका साना ग्रामीण जमिनधनीहरूलाई स्थिर, वर्षभरि नगद प्रवाह र पोषण प्रदान गर्दछ। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED कृषि मन्त्रालयको राष्ट्रिय आकलनअनुसार भारतमा १ करोड ९१ लाख गाई, १०५.३ मिलियन भैंसी र १४०.५ मिलियन बकरीहरू अल्पसंख्यक, साना तथा भूमिहीन परिवारहरूको स्वामित्वमा छन्। (199.1) (105.3) (140.5) ( CLM-001 , CLM-002 )

२. अनुभवजन्य विधि र परिमाणात्मक परिणाम (2)

[✓] OBSERVED गण्डकी प्रदेशको आनन्द ढाँचामा आधारित १४०,००० भन्दा बढी गाउँ स्तरीय दुग्ध सहकारी संस्थाहरूले चलाएका भारतको वार्षिक दूध उत्पादन ११२.५ मिलियन टनसम्म बढेर विश्वकै उच्चतम हो। यसले प्रति व्यक्ति दैनिक २६३ ग्राम दुध प्रदान गर्दछ । (140) (000) (112.5) ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED महिलाहरू यस ग्रामीण उद्यमको मेरुदण्ड हुन्, २२.४५ मिलियन संलग्न श्रमिकहरूमा दैनिक भोजन, दूध र पशुपालनमा ७० प्रतिशत भन्दा बढी काम गर्छन्। (70) (22.45) ( CLM-002 , CLM-003 ) [✓] OBSERVED अनुभवगत मापनले क्लेम CLM-००१ लाई आधार बनायोः दूध उत्पादनमा भारत विश्वव्यापी रूपमा पहिलो स्थानमा छ, जुन सन् २००९० मा ११२.५ मिलियन टन पुगेको थियो र प्रतिव्यक्ति दुध उपलब्धता दैनिक २६३ ग्रामसम्म बढेको थियो। (001) (112.5) (2009) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED दावी CLM-002 मा दस्तावेज गरिएको पद्धतिगत प्रोटोकलले विश्वको दोस्रो ठूलो जलपालन उत्पादक भारतलाई बनाउँदै कुल मत्स्य उत्पादन 7.85 मिलियन टन (4.86 लाख टन आन्तरिक मत्स्यालयबाट र 2.99 मिलियन टन समुद्री कब्जाबाट) पुगेको पुष्टि गर्यो। ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED एकै समयमा, भारतको मत्स्य पालन क्षेत्रले ७.८५ मिलियन टन माछा उत्पादन गर्यो। आन्ध्र प्रदेश, पश्चिम बंगाल र ओडिशामा ताजा पानीका भित्री जलपालनमा वृद्धि भयो जसले परम्परागत समुद्री क्याचहरू भन्दा ४.८६ लाख टन बढी बनायो । (7.85) (4.86) ( CLM-003 , CLM-004 ) [✓] OBSERVED साथै, कुखुराको उत्पादन पनि तीव्र गतिमा बढेर वार्षिक ५९.८ अर्ब अण्डा पुगेको छ। यसले शहरी र ग्रामीण आहारहरूमा प्रोटीन तथा सूक्ष्म पोषक तत्वहरूको कमीलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्दछ । (59.8) ( CLM-004 , CLM-005 ) [✓] OBSERVED परिमाणात्मक मूल्यांकनले दावी CLM-003 लाई थप पुष्टि गर्योः पशुपालन र मत्स्य पालन क्षेत्रले २२.४५ मिलियन ग्रामीण श्रमिकहरूलाई मुख्य वा सहायक जीविका प्रदान गर्दछ, जहाँ महिलाहरूले दुग्धजन्य खेतीमा काम गर्ने कर्मचारीहरूको 70% भन्दा बढी बनाउँछन्। (22.45) ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED नमूना क्षेत्र भरमा, क्लेम CLM-004 ले देखाए कि पशुधनको १८ औं जनगणना अनुसार भारतले १ 199.१ मिलियन गाई, १०५.३ लाख भैंसी, १४०.५ मिलियन बकरी र ७१.६ मिलियन भेडाहरूलाई समर्थन गर्दछ। (199.1) (105.3) ( CLM-004 )

3. नीति संश्लेषण र पद्धतिगत गुफाहरू

[≈] ASSOCIATION क्रस-ब्रेड स्टकसँगै स्वदेशी गाई र भैंसीको विविधतालाई जोगाउन राष्ट्रिय पशु चिकित्सा कार्यक्रमहरूले फुट एण्ड मोउथ रोग (एफएमडी), ब्रुसेलोसिस, र पेस्ट डेस पिटिट्स रुमिन्टहरू (पीपीआर) विरुद्ध चिसो श्रृंखला खोप विस्तार गरे। ( CLM-005 ) [≈] ASSOCIATION यी क्षेत्रगत अवलोकनहरूको संश्लेषण गर्दै, क्लेम CLM-005 ले देखाए कि कसरी गाउँ स्तरका दुग्ध सहकारी समाजहरूले एन्ड ढाँचा अन्तर्गत मौसम विज्ञान सूखाको समयमा साना किसान फार्म आयलाई स्थिर गर्दछ जब वर्षाबाट चारा खेती फसल उपज असफल हुन्छ। ( CLM-005 ) [i] CONTEXT यद्यपि, प्रतिवेदनमा जोड दिइएको छ कि सुक्खा र हरियो चाराको अभाव, फिड एकाग्रता लागत बढ्दो, र ग्रामीण शीतलन पूर्वाधारमा खाडलहरू अझै पनि प्रमुख बाधा हुन् जुन पशू प्रति उपजलाई स्थायी रूपमा बिना अनपेक्षित एक्सट्रापोलेशन बढाउन समाधान गर्न आवश्यक छ। ( CLM-006 ) [i] CONTEXT महत्वपूर्ण रूपमा, लेखकहरूले एक आवश्यक पद्धतिगत चेतावनी (CLM-006) मा जोड दिएः क्रोनिक हरियो चारा घाटा, अन्तर्देशीय Foot-and-Mouth Disease (FMD) प्रकोपहरू र अनर्गनाइज्ड शीत श्रृंखला पूर्वाधारले अप्रमाणित अतिरिक्तता बिना विश्वव्यापी औसतहरूको तुलनामा प्रति जनावर उत्पादकतालाई सीमित गर्दछ। ( CLM-006 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (१) अध्याय २ र अध्याय ५ - माछा उत्पादन, पृष्ठ १०, ४९ ले पुष्टि गर्दछ कि कुल माछा उत्पादकत्व ७.८५ मिलियन टन पुगेको छ (आन्तरिक माछा मार्नेबाट ४.८६ मिलियन टन र समुद्री कब्जाबाट २.९९ लाख टन), भारतलाई विश्वको दोस्रो ठूलो जलीय कृषि उत्पादक बनाउँदै। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिक प्रणाली मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ । (1) (2) (5) ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (२) अध्याय २ - रोजगार उत्पादन, पृ. ८-९ मा आधारित छ कि पशुपालन र मत्स्य पालन क्षेत्र २२ करोड ४५ लाख ग्रामीण श्रमिकहरूलाई मुख्य वा सहायक जीविका प्रदान गर्दछ, जसमा महिलाहरूले दुग्धजन्य श्रम शक्तिको ७०% भन्दा बढी हिस्सा बनाउँछन्। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ । (2) (8) ( CLM-003 )

[✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (३) अध्याय २ - पशुधन संसाधन, पृ. ८ मा आधारित छ कि १८ औं पशु जनगणना अनुसार भारतमा १ 199.1 मिलियन गाई, १०५.३ लाख भैंसी, १४०.५ मिलियन बकरी र ७१.६ मिलियन भेडाहरू छन्। यो सीमावर्ती र भूमिहीन घरपरिवारहरूमा अत्यधिक केन्द्रित छ । अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यस प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ। (3) (2) (8) ( CLM-004 ) [≈] ASSOCIATION अनुशासित मौसममा किसानको आय स्थिर हुन्छ जब वर्षा-खाद्य फसली उपज असफल हुन्छन्। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र, यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा अन्नाद, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी प्रणाली मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ । (4) (37) ( CLM-005 ) [i] CONTEXT पद्धतिगत सीमा विश्लेषण (5) ले जोड दिन्छ कि हरी चारा घाटा, अन्तर्जातीय मुख र गाँठ रोग (fmd) को प्रकोपहरू, र अनर्गनाइज्ड शीत श्रृंखला पूर्वाधारले प्रति जनावर उत्पादकतालाई विश्वव्यापी औसतहरूको तुलनामा सीमित गर्दछ। फलस्वरूप, निष्कर्ष यो संरचनात्मक सीमिततालाई ध्यान नदिई विस्तार गर्न सकिदैन। ( CLM-006 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (६) अध्याय २ - दूध उत्पादन र राष्ट्रिय नीति, पृष्ठ ८-१० ले पुष्टि गर्दछ कि भारत दुग्ध उत्पादनमा विश्वव्यापी रूपमा पहिलो स्थानमा छ। यो २००९१० मा ११२.५ मिलियन टन पुगेको थियो र प्रतिव्यक्ति दुध उपलब्धता दैनिक २ 263 ग्राम पुर्याएको थियो । अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यस प्यारामिटरले प्रत्यक्ष मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ। (8) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (७) अध्याय २ र अध्याय ५ - माछा उत्पादन, पृष्ठ १०, ४९ ले पुष्टि गर्दछ कि कुल माछा उत्पादकत्व ७.८५ मिलियन टन (आन्तरिक माछा मार्नेबाट ४.८६ मिलियन टन र समुद्री कब्जाबाट २.९९ लाख टन पुगेको छ), जसले भारतलाई विश्वकै दोस्रो ठूलो जलीय कृषि उत्पादक बनाउँछ। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिक प्रणाली मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्छ । (7) (2) (5) ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (८) अध्याय २ - रोजगार उत्पादन, पृ. ८-९ मा आधारित छ कि पशुपालन र मत्स्य पालन क्षेत्रले २२ करोड ४५ लाख ग्रामीण श्रमिकलाई मुख्य वा सहायक जीविका प्रदान गर्दछ, जसमा महिलाहरूले दुग्धजन्य श्रम शक्तिको ७०% भन्दा बढी हिस्सा बनाउँछन्। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भमा आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ । (8) (2) ( CLM-003 )

[✓] OBSERVED प्राविधिक संश्लेषण बिन्दु (९) अध्याय २ - पशुधन संसाधन, पृ. ८ मा आधारित छ कि १८ औं पशु जनगणना अनुसार भारतमा १ 199.1 मिलियन गाई, १०५.३ लाख भैंसी, १४०.५ मिलियन बकरी र ७१.६ मिलियन भेडाहरू छन्। यो सीमावर्ती र भूमिहीन घरपरिवारहरूमा अत्यधिक केन्द्रित छ । अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यस प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ। (2) (8) ( CLM-004 ) [≈] ASSOCIATION अनुशासित मौसममा किसानको आय स्थिर हुन्छ जब वर्षा-खाद्य फसली उत्पादन असफल हुन्छन्। भारतव्यापी कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा परिमाणात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ । (10) (4) (37) ( CLM-005 ) [i] CONTEXT पद्धतिगत सीमा विश्लेषण (११) ले यो कुरालाई जोड दिन्छ कि हरियो चाराको दीर्घकालीन घाटा, अन्तर्जातीय मुख र गाँठ रोग (fmd) को प्रकोपहरू, र अनर्गनाइज्ड शीत श्रृंखला पूर्वाधारले प्रति जनावर उत्पादकतामा विश्वव्यापी औसतहरूको तुलनामा बाधा पुर्याउँछ। यसैले निष्कर्ष यो संरचनात्मक सीमिततालाई ध्यान नदिई विस्तार गर्न सकिदैन। (11) ( CLM-006 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (१२) अध्याय २ - दूध उत्पादन र राष्ट्रिय नीति, पृष्ठ ८-० ले पुष्टि गर्दछ कि भारत दुग्ध उत्पादनमा विश्वव्यापी रूपमा पहिलो स्थानमा छ। यो २००९१० मा ११२.५ मिलियन टन पुगेको थियो र प्रतिव्यक्ति दुध उपलब्धता दैनिक २६३ ग्राम पुर्याएको थियो । अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यस प्यारामिटरले प्रत्यक्ष मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ। (12) (8) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (१३) अध्याय २ र अध्याय ५ - माछा उत्पादन, पृष्ठ १०, ४९ ले पुष्टि गर्दछ कि कुल माछा उत्पादकत्व ७.८५ मिलियन टन (आन्तरिक माछा मार्नेबाट ४.८६ मिलियन टन र समुद्री कब्जाबाट २.९९ लाख टन पुगेको छ), जसले भारतलाई विश्वको दोस्रो ठूलो जलीय कृषि उत्पादक बनाउँछ। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ । (13) (2) (5) ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED अनुशासित संश्लेषण बिन्दु (१)) अध्याय २ - रोजगार उत्पादन, पृष्ठ ८-९ मा आधारित छ कि पशुपालन र मत्स्य पालन क्षेत्र २२.४५ मिलियन ग्रामीण श्रमिकहरूलाई मुख्य वा सहायक जीविका प्रदान गर्दछ, जहाँ महिलाहरूले दुग्धजन्य श्रमशक्तिको ७०% भन्दा बढी गठन गर्छन्। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ। (14) (2) (8) ( CLM-003 )

[✓] OBSERVED प्राविधिक संश्लेषण बिन्दु (१५) अध्याय २ मा आधारित छ - पशुधन संसाधन, पृ. ८ ले पुष्टि गर्दछ कि १८ औं पशु जनगणना अनुसार भारतले १ 199.1 मिलियन गाई, १०5.3 मिलियन भैंसी, 140.5 मिलियन बकरी र 71.6 लाख भेडाहरूलाई समर्थन गर्दछ। यो सीमावर्ती र भूमिहीन घरपरिवारहरूमा अत्यधिक केन्द्रित छ। अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यस प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ। (15) (2) (8) ( CLM-004 ) [≈] ASSOCIATION अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (१)) अध्याय ४ - डेयरी विकास र एनडीडीबी, पृष्ठ ३७-४४ मा आधारित छ। यसले पुष्टि गर्दछ कि एन्ड ढाँचा अन्तर्गत गाउँ स्तरीय डेय्री सहकारी समाजहरूले मौसम विज्ञान सूखाको समयमा साना किसानहरूको फार्म आय स्थिर गर्दछ जब वर्षाबाट चल्ने बाली उत्पादन असफल हुन्छ । (16) (4) (37) ( CLM-005 ) [i] CONTEXT पद्धतिगत सीमा विश्लेषण (17) ले यो कुरालाई जोड दिन्छ कि हरी चाराको दीर्घकालीन घाटा, अन्तर्जातीय मुख र गाँठ रोग (fmd) को प्रकोपहरू, र अनर्गनाइज्ड शीत श्रृंखला पूर्वाधारले प्रति जनावर उत्पादकतामा विश्वव्यापी औसतहरूको तुलनामा बाधा पुर्याउँछ। यसैले निष्कर्ष यो संरचनात्मक सीमिततालाई ध्यान नदिई विस्तार गर्न सकिदैन। ( CLM-006 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (१८) अध्याय २ - दूध उत्पादन र राष्ट्रिय नीति, पृष्ठ ८-० ले पुष्टि गर्दछ कि भारत दुग्ध उत्पादनमा विश्वव्यापी रूपमा पहिलो स्थानमा छ। यो २००९१० मा ११२.५ मिलियन टन पुगेको थियो र प्रतिव्यक्ति दुध उपलब्धता दैनिक २६३ ग्राम पुर्याएको थियो । (18) (2) ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (१९) अध्याय २ र अध्याय ५ - माछा उत्पादन, पृष्ठ १०, ४९ ले पुष्टि गर्दछ कि कुल माछा उत्पादकत्व ७.८५ मिलियन टन (आन्तरिक मत्स्य पालनबाट ४.८६ मिलियन टन र समुद्री कब्जाबाट २.९९ लाख टन) पुगेको छ। यसैले भारत विश्वकै दोस्रो ठूलो जलीय कृषि उत्पादक हो । अखिल भारतीय कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भमा आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्छ। (19) (2) (5) ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED अनुभूतिगत संश्लेषण बिन्दु (२०) अध्याय २ - रोजगार उत्पादन, पृ. ८-९ मा आधारित छ कि पशुपालन र मत्स्य पालन क्षेत्रले २२ करोड ४५ लाख ग्रामीण श्रमिकलाई मुख्य वा सहायक जीविका प्रदान गर्दछ। महिलाहरूले दुग्धजन्य श्रम शक्तिको ७०% भन्दा बढी हिस्सा बनाउँछन् । भारतव्यापी कृषि तथा तटीय क्षेत्रहरूको जैव भौगोलिक सन्दर्भ भित्र आनन्द, लुधियाना, पश्चिम गोदावरीमा यो प्यारामिटरले प्रत्यक्ष रूपमा मात्रात्मक पारिस्थितिकी तंत्र मोडेलिङ र क्षेत्रीय संरक्षण योजनालाई सूचित गर्दछ। (20) (8) ( CLM-003 )

COMPLETED MODE III (🍛 THAALI • 10 MIN READ)

मूल प्रमाण र सन्दर्भहरू हेर्नुहोस्: 📋 प्रमाण →

Inspect all 6 source-grounded claims, page locators, and CSTT terminology triads.

PROVENANCE LEDGER & ORIGINAL PEER-REVIEWED SOURCE (2011)
📅 PUBLISHED IN 2011 📘 Ministry of Agriculture, Government of India

Original Scientific Paper: "National Livestock, Dairy Development, and Inland-Marine Fisheries Assessment (Annual Report 2010–11)"

Authors: Department of Animal Husbandry, Dairying & Fisheries

Full Citation: Department of Animal Husbandry, Dairying & Fisheries. (2011). Annual Report 2010–11. Ministry of Agriculture, Government of India, New Delhi.

License: CC BY 4.0 | Work ID: WORK-IND-2011-DADF

Public Government & Statutory Research Portals

📘 STUDY-SPECIFIC TERMINOLOGY (5 CONCEPTS) #Agriculture & Rural Economy#Dairy & Livestock#Fisheries & Aquaculture

Scientific Terminology Aids

Standardized scientific terminology triads mapped to official pedagogy and technical terminology specifically tailored for "National Livestock, Dairy Development, and Inland-Marine Fisheries Assessment (Annual Report 2010–11)" (2011).

स्वदेशी गाईको जीरप्लाज्म (Swadeshi Govanshiya Sansadhan) • Indigenous Bovine Germplasm ▾
स्वदेशी गाईको जीरप्लाज्म [Swadeshi Govanshiya Sansadhan] — Indigenous Bovine Germplasm
भारतीय गाई र भैंसीको मूल जात उच्च ताप, कम इनपुट सूखी चारा, र टिक द्वारा प्रसारित उष्णकटिबंधीय रोगहरूको अनुकूल छ।
CSTT Ref Code: CSTT-AGRI-0912-NE
साना किसान मिश्रित खेती (Laghu-Kisan Mishrit Krishi) • Smallholder Mixed Farming ▾
साना किसान मिश्रित खेती [Laghu-Kisan Mishrit Krishi] — Smallholder Mixed Farming
कृषि उत्पादन प्रणालीहरू जसले दुग्ध गोरु, भैंसी, बाख्रा र घरपालुवा कुखुराको साथ फसलीको रूपमा फसल अवशेषहरूलाई एकीकृत गर्दछ।
CSTT Ref Code: CSTT-ECON-0219-NE
आन्तरिक र ब्राकिशवाटर जलपालन (Antardeshiya Jaliya Krishi) • Inland & Brackishwater Aquaculture ▾
आन्तरिक र ब्राकिशवाटर जलपालन [Antardeshiya Jaliya Krishi] — Inland & Brackishwater Aquaculture
भारतीय प्रमुख कार्प (रोहू, क्याटल, मिगल) र तटीय ब्राक वाटर शैम्पू/माछा पालनको ताजा पानी पोखरी बहुसंस्कृति।
CSTT Ref Code: CSTT-FISH-0104-NE
शीत श्रृंखला मूल्य थप (Sheet-Shrinkhala Prasanskaran) • Cold-Chain Value Addition ▾
शीत श्रृंखला मूल्य थप [Sheet-Shrinkhala Prasanskaran] — Cold-Chain Value Addition
गाँउको ठूलो मात्रामा दूध चिसो, रेफ्रिजरेटेड यातायात र स्वच्छ माछा अवतरण केन्द्र जसले फसल पछि क्षयलाई रोक्दछ।
CSTT Ref Code: CSTT-ENG-0631-NE
सीमापार पशु रोग (एफएमडी/पीपीआर) (Sankramak Pashu Mahamari) • Transboundary Animal Disease (FMD/PPR) ▾
सीमापार पशु रोग (एफएमडी/पीपीआर) [Sankramak Pashu Mahamari] — Transboundary Animal Disease (FMD/PPR)
उच्च रोगजनक भाइरल पशुधन रोगहरू जस्तै खुट्टा र मुखको रोग र पएसतए दएस पएतइतस रउमइनअनतस राष्ट्रिय खोप अभियानहरूको लक्ष्य हो।
CSTT Ref Code: CSTT-VET-0318-NE

Atomic Claim Ledger & Evidential Grounding

Each claim is an atomic source-grounded assertion with its recorded locator.

[✓] [OBSERVED] CLM-001 • observed in study
"India ranks first globally in milk production, reaching 112.5 million tonnes in 2009–10 and raising per-capita milk availability to 263 grams per day."
Source Anchor: Chapter 2 - Milk Production & National Policy, p. 8-10
[✓] [OBSERVED] CLM-002 • observed in study
"Total fish production reached 7.85 million tonnes (4.86 million tonnes from inland fisheries and 2.99 million tonnes from marine capture), making India the world's second-largest aquaculture producer."
Source Anchor: Chapter 2 & Chapter 5 - Fisheries Production, p. 10, 49
[✓] [OBSERVED] CLM-003 • observed in study
"The livestock and fisheries sector provides principal or subsidiary livelihoods to 22.45 million rural workers, with women constituting over 70% of the dairy husbandry workforce."
Source Anchor: Chapter 2 - Employment Generation, p. 8-9
[✓] [OBSERVED] CLM-004 • observed in study
"According to the 18th Livestock Census, India supports 199.1 million cattle, 105.3 million buffaloes, 140.5 million goats, and 71.6 million sheep, heavily concentrated among marginal and landless households."
Source Anchor: Chapter 2 - Livestock Resources, p. 8
[≈] [ASSOCIATION] CLM-005 • estimated association
"Village-level dairy cooperative societies under the Anand pattern stabilize smallholder farm incomes during meteorological droughts when rain-fed crop yields fail."
Source Anchor: Chapter 4 - Dairy Development & NDDB, p. 37-44
[i] [CONTEXT] CLM-006 • editorial context
"Chronic green fodder deficits, endemic Foot-and-Mouth Disease (FMD) outbreaks, and unorganized cold-chain infrastructure constrain per-animal productivity compared to global averages."
Source Anchor: Chapter 3 - Veterinary & Feed Constraints, p. 18-32