) | DimaagiNational
English हिन्दी বাংলা मराठी తెలుగు தமிழ் ગુજરાતી اردو ಕನ್ನಡ ଓଡ଼ିଆ മലയാളം ਪੰਜਾਬੀ অসমীয়া मैथिली ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ کٲشُر नेपाली سنڌي कोंकणी डोगरी মৈতৈলোন্ बर’ संस्कृतम्
📅 PUBLISHED IN 2010 Foundational Baseline & Context Study 📍 State Study (Rajasthan)
Sariska Tiger Reserve, Aravalli Hills • Rajasthan • Semi-Arid Aravalli Anogeissus Scrub & Dry Deciduous Forest
🗺️ View on Official India Map →
🧭 HOW TO READ THIS DISPATCH — MODES, SCIENTIST'S LENS & VERIFIED CLAIMS Designed for effortless public reading and full scientific auditability
1. Choose Reading Time

Select ☕ Chai (3 min) for a clear, jargon-free public overview, 🍱 Tiffin (5 min) for analytical context and field methods, or 🍛 Thaali (10 min) for the full academic treatise.

2. Scientist's Lens (🔬)

The Scientist's Lens button is highlighted in Chai for one-click exploration and automatically turns ON in Thaali. When active, it color-codes every sentence by how the claim was established.

3. Epistemic Claim Badges

[✓] OBSERVED direct measurement • [~] ASSOCIATION statistical correlation • [⚡] CAUSAL tested mechanism • [⚙] MODELLED projection. Click any [CLM-001] link to jump to its exact page/table in the Evidence tab.

Switch Language (मैथिली)
📘 STUDY GLOSSARY (5 KEY TERMS) Paper-Specific Scientific Terminology Aids for This Study
Click to expand key concepts & CSTT triads ▾
Conservation Translocation CSTT-WILD-0601-MAI
संरक्षणक स्थानान्तरण (Sanrakshan Punarsthapan)

स्थानीय रूप सँ समाप्त भ चुकल आरक्षित क्षेत्रक पुनर्स्थापना हेतु जंगली फाउन्डर बाघकेँ स्रोत आबादी (रैंथाम्बौर) सँ जानबूझकर पकड़ल आ स्थानांतरित कएल गेल।

VHF & GPS Satellite Telemetry CSTT-TECH-0419-MAI
वहफ आ गपस उपग्रह टेलिमेट्रिक (Radio Evam GPS Telemetry)

बहुत उच्च आवृत्ति जमीन एन्टेंना आ उपग्रह प्रेषक द्वारा दैनिक गति आ हत्या स्थलक नक्शा बनाबऽ लेल कॉलरड टाइगरसभकेँ ट्रैक करैत अछि।

Jacobs' Prey Selection Index CSTT-STAT-0541-MAI
जैकब्स' शिकार चयन सूचकांक (Jacobs Shikar Chayan Soochkank)

जंगली में एक शिकार प्रजाति के वास्तविक उपलब्धता के तुलना मे शिकारी स्कैट्स/मृत्युओं में अनुपात की संख्यात्मक माप।

Scat Hair Micro-Histology CSTT-ZOOL-0738-MAI
स्कैट हेयर माइक्रो-हिस्टोलॉजी (Mal-Rom Sookshma Vishleshan)

मांसभक्षक छालमे अपघर्षित गार्ड केश क्युटिक्यूलर स्केल आ मेडलरी पैटर्नक सूक्ष्म पहिचान लेल शिकार प्रजाति कें उपभोग कएल गेल निर्धारित करबाक हेतु।

Inviolate Core Habitat CSTT-FOREST-0702-MAI
मूल वासस्थानक अतिक्रमण (Nirbadh Kendriya Aavas)

टाइगर रिजर्वक भीतर अवरोध मुक्त प्रजनन घाटियां स्वेच्छासँ, प्रोत्साहन प्राप्त आन्तरिक वन गामक पुनर्वास द्वारा सुरक्षित कएल गेल छल।

CHOOSE YOUR READING DEPTH • ADVANCE AS YOU READ ☕ Chai: 3 min → 🍱 Tiffin: 5 min → 🍛 Thaali: 10 min (🔬 Lens Auto-On)
READING MODE I • ☕ CHAI (QUICK PUBLIC ESSENCE) ⏱️ 3 MIN READ • PUBLISHED 2010

राजाक वापसी: सरिसका मे पुनः पेश कयल गेल बाघ सभक निगरानी

राजस्थानक अरवलली पहाड़ी इलाकामे चोटीपर शिकार कयनिहारसभक ऐतिहासिक वापसी के पता लगबैत अछि

Key Takeaway: सरिस्का सँ बाघक विनाशकारी स्थानीय विलुप्त होएलाक बाद जंगली जीवविज्ञानी आरंतमबहोरसँ तीन जंगली बाघकेँ स्थानांतरित कएलक, रेडियो टेलीमेट्रिक आ स्कैट विश्लेषण के उपयोग अर्ध-सूखा पत्तियाती वनसभ मे अन्वेषणात्मक आन्दोलन, मौसमी जोड़ीकरण और शिकार चयन पर नजर राखल गेल।

राजाक सरिस्कामे वापसी

[✓] OBSERVED २००४ तक राजस्थानक सरिस्का टाइगर रिजर्वमे जंगली बाघ सभकेँ शिकारकर्ता समाप्त कऽ देने के बाद भारत अपन ऐतिहासिक मिशन शुरू कएलक जे भव्य शिखर शिकारीसभ केँ वापस ल' जाए। (2004) [✓] OBSERVED वायुसेनाक हेलिकॉप्टरसभ रान्तमबहोर राष्ट्रीय उद्यानसँ तीन जंगली बाघकेँ स्थानान्तरण कएलक, एकटा नर आ दूटा मादा केँ चट्टानी अरवलली घाटी के जंगलमे छोड़ल। [✓] OBSERVED मुक्त होएलाक तुरंत बाद, व्याघ्रसभ नियमित शिकार क्षेत्रमे बसि जाए सँ पहिने 220 वर्ग किलोमीटर तकक विशाल दूरी पर भटकल छल।

[↗] MODELLED जंगलमे प्रशस्त भोजन छल, प्रत्येक वर्ग किलोमीटरक काँटीदार वन क्षेत्र मे एक सयसँ बेसी जंगली हिरण आ एंटीलोपसभकेँ समर्थन करैत छल। [✓] OBSERVED स्कैट परिक्षणसँ पता चलल जे बड़हन समबार हिरण आ दागदार चिटल पुनः पेश भेल बाघक प्राकृतिक आहारक दुई तिहाई हिस्सा छल।

चुनौती आ सहजीवनक पता लगब

[≈] ASSOCIATION जाड़क संभोगक मौसममे, नर बाघ पहिल बाघसँ घनिष्ठ रूप सँ जुड़ल छल आ लगभग साठ वर्ग किलोमीटर शान्त जंगल पहाडसभकेँ साझा करैत छल। [✓] OBSERVED यद्यपि पार्कमे पवन सभसँ बेसी प्रचलित प्राणी छल, मुदा बाघसभ ओकरा सभक शिकार नहि करैत छल आ पर्याप्त मात्रा मे खाएब पसंद करैत छल। [i] CONTEXT उपग्रह कॉलर अपलिंक दू महिनाक भीतर विफल भेल, जे अर्थ अछि जंगली जीवविज्ञानीसभ रातिक बाघ के गंगा बिना exhausting VHF एंटेना पैदल पहरा नहि देख सकलाह।

[✓] OBSERVED किएक तँ घरक गामक पशु पार्क गामसभमे चरैत अछि, करिब एक-पाँच भाग बाघक मल मे पसु केश रहैत छल, जे गामके चरबाह सभक संग समय-समय पर तनाव उत्पन्न करैत छल। [✓] OBSERVED आन्तरिक गाम सभकेँ शान्तिपूर्वक स्थानान्तरण करबाए और अतिरिक्त बाघ केँ मुक्त करब से सुनिश्चित करत जे सरिसकाक पुनरुत्थान भेल शिकार रोआइ सदिय तक सुनि रहल अछि। [✓] OBSERVED बिना दैनिक रेडियो निगरानीक, वन रक्षक सभ अनहोनी विषबाधा वा तार जाल सँ स्थानांतरित बाघकेँ बचा नहि सकैत अछि। [✓] OBSERVED निष्पक्ष क्षतिपूर्ति योजना ग्रामीण पशुधन मालिककेँ जल्दीसँ प्रतिफल दे सकैत अछि जखन-जे समय भटकल शिकार घरेलू पशुधनक शिकार करैत छैक।

COMPLETED MODE I (☕ CHAI • 3 MIN READ)

विस्तृत विश्लेषणक लेल आगाँ बढ़ू: 🍱 टिफिन (5 min) →

विस्तृत विश्लेषण आ पद्धति (5 min)

READING MODE II • 🍱 TIFFIN (IN-DEPTH ANALYTICAL FEATURE) ⏱️ 5 MIN READ • PUBLISHED 2010

अरावallis के पुनः निर्माणः सरिस्काक पुनर्स्थापित बाघ सभक टेलीमेट्री आ शिकार चयन

पश्चिमी भारतमे घर-स्थानक स्थिरता, दूरी पर नमूना लेल गेल शिकार घनत्व आ पशुधन के शिकार क मूल्यांकन

Analytical Synthesis: राजस्थानमे एक अग्रणी बृहत-मृगाभक्षक पुनः परिचय अध्ययन रेडियो दूरबीन द्वारा ट्रैक कएल गेल तीन टाइट्र्स के मूल्यांकन करैत अछि, जे ई प्रमाणित करैत अछि कि व्यक्तिसभ प्रारम्भिक व्यापक अन्वेषणक बाद मूल क्षेत्रकेँ स्थिर कएलक आ 21,000 किलो/किमी2 सँ बेसी शिकार बायोमासके बीच सैम्बर हिरण पर प्राधान्यसँ शिकार केनए छल।

पश्चिमी भारत मे एक अग्रणी विशाल कार्निभोर पुनः पेश

[✓] OBSERVED 2004 तक राजस्थानक सरिस्का टाइगर रिजर्व सँ बाघ सभक पूर्ण स्थानीय विलुप्त होएबाक कारण विश्वव्यापी संरक्षण समुदायकेँ धक्का लगौने छल आ भारतीय वन्यजीव प्रबंधनमे व्यापक सुधार केने छल। [CLM-001] [✓] OBSERVED एहि आपदा केँ उल्टाबय लेल राष्ट्रीय बाघ संरक्षण प्राधिकरण आ भारतीय वन्यजीव संस्थान एक अभूतपूर्व वैज्ञानिक पुनः परिचय प्रयोग कएने छल। [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED जुलाई 2008 आ जून 2009 के बीच, तीन वयस्क जंगली बाघ - एक पुरुष आ दूटा मादा- राँतमबहोर मे कैद भेल छल आ भारतीय वायु सेनाक हेलीकॉप्टर द्वारा स्थानांतरित कएल गेल। [CLM-001] [✓] OBSERVED उपग्रह आ वीएचएफ रेडियो-कोलायरसँ सुसज्जित, जानवरसभकेँ उत्तरी उष्णकटिबंधीय शुष्क पर्ण आरक्षित क्षेत्रमे मुक्त रूप सँ घुमबाक अनुमति देलाक पूर्व सुरक्षित शिकारी प्रतिरोधी अड्डा मे नरम रूपमा जारी कएल गेल छल। [CLM-001] [CLM-002]

[✓] OBSERVED रिहा होएलाक बाद, तीनो बाघ व्यापक प्रारंभिक अन्वेषण विसारण आंदोलन प्रदर्शित करैत छल, रघु क्वार्ट्जिट रिज पर 220 वर्ग किलोमीटर तक यात्रा कएलक। [CLM-002] [✓] OBSERVED नर दक्षिणक दिशामे कालीघाटी दिस बढ़ल, जबकि प्राथमिक मादा उत्तरी घाटिक खोज करैत छल आ पहिल किछु सप्ताह मे शारीरिक सम्पर्कसँ बचे रहल छल। [CLM-002] [CLM-008] [✓] OBSERVED लगभग दुई-तीन महिनाक आवास अन्वेषण के बाद, व्यक्तिगत घर क्षेत्र परिभाषित मौसमी इलाकामे स्थिर भेल। [CLM-002] [CLM-003] [✓] OBSERVED न्यूनतम घुमावदार बहुभुज (एमसीपी) के वार्षिक घरक सीमा 100 प्रतिशत अनुमानित छल जे पुरुष लेल 168.6 वर्ग किलोमीटर, टाइग्रेस-1 लेल 181.4 वर्ग किलोमिटर आ टाइग্রেস-2 लेल 223.4 वर्ग किलोमीटर छल। [CLM-003]

शिकार जैव द्रव्यमान, चुनिंदा शिकारी, आ आहार विभाजन

[↗] MODELLED रेखा पारक बगलमे मानक दूरी पर नमूना लेबले पुष्टि केलक जे सरिसका मे एक मजबूत, उच्च घनत्व वाला कवक शिकार आधार रहल अछि जे मांसभक्षक भोजन लेल आवश्यक छल। [CLM-004] [↗] MODELLED जंगली कवक घनत्व प्रति वर्ग किलोमीटर 107.8 जनावर तक पहुँचल, जाहिमे चिटल (46.7/किमी2) आ समबर (26.2/किमि) प्रमुखता रखैत अछि। [CLM-004] [↗] MODELLED घरेलू पशुधन आ भारतीय पवन सहित कुल संभावित शिकार जैव-सामग्रीक अनुमानित मात्रा प्रति वर्ग किलोमीटर 21,618 किलोमिटर छल। [CLM-004] [✓] OBSERVED स्कैट विश्लेषण (एन = १०३) सँ पता चलल जे समबर (4१.७ प्रतिशत) आ चिटल (2६.३ प्रतिशत) उपभोग कएल गेल शिकार जैव-मासक भारी हिस्सा बनल छल। (103) (41.7) (26.3) [CLM-005]

[✓] OBSERVED Ivlevक चयनिता सूचकांक अधिक प्रचुर मात्रामे छोट शिकार पर बड़-बड़ी सबर लेल सक्रिय प्राथमिकता प्रदर्शित करैत अछि, इष्टतम भोजन खोज सिद्धांत केँ पुष्टि करैत अछि। [CLM-005] [✓] OBSERVED दिलचस्प बात ई अछि जे, जखन कि भारतीय पवनक उच्चतम व्यक्तिगत घनत्व (125.2 पक्षी/किमी2) पर भेटल छल, तेंघ सभ पवन के खाइत नहि छल आ एहिसँ पूर्णतः पंछी शिकार सँ बचे रहल छल। [CLM-009] [✓] OBSERVED मुदा, घरेलू पशुधन (बफलो आ गाई) के कारण १९.४ प्रतिशत स्कैट होएत छल, जे पार्क एन्क्लेव्स मे व्यापक चरन-पालनक कारण भेल। (19.4) [CLM-007] [≈] ASSOCIATION जाड़ाक मासमे, पुरुष आ टाइग्रेस-१ ५९.४ वर्ग किमी पर पूरा घर-दायरा सँ ओवरलैप करैत छल। (1) (59.4) [CLM-008]

दूरसंचार हार्डवेयरक प्रतिबन्ध आ जनसंख्या पुनर्प्राप्ति रणनीति

[✓] OBSERVED लेखकसभ अध्ययनक दौरान अत्यधिक तकनीकी सीमाके रिपोर्ट कएलनि जे स्वचालित दूरस्थ डेटा संग्रहकेँ सीमित कएलक। [CLM-001] [i] CONTEXT सब रेडियो कॉलर पर उपग्रह डेटा अपलिंक विफल भेल आ सेप्टेम्बर २००८ के मध्य तक प्रसारण बंद भऽ गेल, जे स्वचालित जीपीएस फिक्स् लगिंग केँ रोकैत छल। (2008) (एहि अध्ययनक पद्धतिगत सीमाक कारणे अतिरिक्त प्रमाणीकरणक बिना प्रत्यक्ष कार्य-कारण सिद्ध नहि होइत अछि)। [CLM-006] [i] CONTEXT फलस्वरूप, शोधकर्तासभ बिना श्रम-घनत्व VHF ग्राउंड ट्रैकिंग आ मैन्युअल त्रिकोणणक निरंतर रात्रि गतिकेँ ट्रैक कएने नहि सकल। [CLM-006] [✓] OBSERVED सरिसकामे मानव उत्पत्तिक दबाव तीव्र बनल अछि, जतय अड़तीस गाम ईंधन क' निकालैत अछि आ मुख्य आवास मे घरेलू झुंड चरबैत अछि। [CLM-007] [CLM-010]

[↗] MODELLED दीर्घकालिक जनसांख्यिकीय जीवनयापन लेल छह वर्षक अवधिमे प्रत्येक दू साल मे तीन टा टाइगर कें पूरक करबाक योजना लागू कएल जाएत। [CLM-010] [✓] OBSERVED मानवीय अस्थिरता आ पशुधन संघर्ष केँ समाप्त करबाक लेल उदार क्षतिपूर्ति पैकेजक संग स्वेच्छिक गाम-घर पर स्थानांतरणकेँ तेज करब आवश्यक अछि। [CLM-007] [CLM-010] [✓] OBSERVED सरिसका प्रयोग विश्वभरि बड़हन-मृगचर पुनर्प्रवर्तन आ मेटापॉपुलेशन रिकवरीक लेल अपरिहार्य अनुभवजन्य पाठ प्रदान करैत अछि। [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED चारि अलग-अलग मौसममे एकत्रित रेडियो टेलीमेट्री फिक्स्डसभ शुष्क वन क्षेत्र मे स्थानांतरित बाघक लेल पहिल निरन्तर आन्दोलन अभिलेख प्रदान केनए छल। [CLM-001] [CLM-003] [✓] OBSERVED टाइग्रेस-२ ग्रीष्मकालीन महिनामे अपन क्षेत्रक विस्तार आरक्षित के उत्तरी स्क्रब किनारा मे करैत व्यापक यात्रासभ देखाएलक। (2) [CLM-002] [CLM-003] [↗] MODELLED कोसिन समायोजनक संग आधा सामान्य कुंजी कार्य रेखा ट्रान्सेक्ट्स सँ दूरी नमूना लेल सबसे उपयुक्त पता लगाबय मॉडल के रूपमे उभरल। [CLM-004]

[✓] OBSERVED स्वेच्छासँ गाममे स्थानान्तरण नहि होएत तँ पशुपालक संग भेट-फटब लगातार असंतुष्ट चरवाहे समुदाय द्वारा प्रतिशोधात्मक विषबाधाक कारण बनैत अछि। [CLM-007] [CLM-010] [✓] OBSERVED एकरमैनक सुधार समीकरण कें उपयोग स्कैट आवृत्ति मापकेँ सापेक्ष शिकार जैव द्रव्य खपत मूल्यमे सटीक रूप सँ परिवर्तित करबाक लेल कएल गेल छल। [CLM-005] [✓] OBSERVED सरिसकाक उत्तरी उष्णकटिबंधीय सूखी पत्तीदार वनमे एनोजेइसस पेन्डल वर्चस्व रखैत अछि, जे खट्टर घाटिकासभ सँ घनत्वपूर्ण ग्रीष्मकालीन छाया प्रदान करैत अछि। [CLM-001] [CLM-002] [✓] OBSERVED राष्ट्रीय उद्यान पार करैत दूटा राज्य राजमार्ग उच्च गतिक वाहन यातायात उत्पन्न करैत अछि जे घुमैत बाघ आ रातिक हंगामे वाला जीवकेँ खतरा मे रखैत अछि। [CLM-001] [CLM-010] [✓] OBSERVED नीलगई एंटिलोपसभ बाघक दस प्रतिशतसँ बेसी स्काट योगदान देलक, खेतीयोग्य कृषि किनार सँ बगलमे अवसरवादी शिकार केने प्रात्यक्षिक। [CLM-005] [CLM-007] [✓] OBSERVED व्यापक सामाजिक सर्वेक्षणसभमे पता चलल अछि जे स्थानीय गामक ९८ प्रतिशत उत्तरदाता बाघकेँ पुनः पेश करबाक पक्ष मे छथि, जाहिसँ महत्वपूर्ण सामाजिक सद्भावना प्राप्त भेल। (98) [CLM-001] [CLM-010]

[✓] OBSERVED सरिसका बीट्समे तैनात कैमरा-ट्रापिंग ग्रिडसभ गैर-कोलियर्ड तेंदुआ आ हाइनाकेँ निगरानी करबाक लेल VHF ग्राउंड ट्रैकिंगक पूरक छल। [CLM-003] [CLM-004] [↗] MODELLED सरिसका मे शिकार जैव द्रव्यमान अनेक दक्षिण भारतीय बाघ आरक्षित क्षेत्रसँ रिपोर्ट कएल गेल मान सँ बेसी छल, जे उत्कृष्ट बोध क्षमताक पुष्टि करैत अछि। [CLM-004] [✓] OBSERVED वीएचएफ त्रिभुज टीमसभ जारी कएल गेल बिरालोसँ लगातार सम्पर्क राखल, दिनमे बीस किलोमीटर पैदल चट्टानसभ पर चलैत छल । [CLM-002] [↗] MODELLED जंगल अधिकारी द्वारा बनाए राखल कृत्रिम जल छेदक उपस्थिति गर्मीमे तापक्रम 45 डिग्रीसँ अधिक होएत समय शिकार के विखण्डन रोकि रहल छल। [CLM-004] [CLM-010] [✓] OBSERVED पारस्परिक रूप सँ बदलल जोडीक बीच प्रेमसम्बन्ध सार्इस्का के पहिल स्वदेशी पिल्लासभके जन्म लेल आशावादी संभावना बढि गेल छल । [CLM-001] [CLM-008] [✓] OBSERVED पार्क सीमा के आसपास कमजोर प्रवेश बिंदु पर वायरलेस रेडियो से सुसज्जित कठोर चोरी-छिड़काव विरोधी गश्ती शिविर स्थापित कएल गेल छल। [CLM-001] [CLM-010]

[✓] OBSERVED सरिसका स्थानांतरण बेंचमार्क ई प्रदर्शित करैत अछि जे दूरदर्शी राजनीतिक नेतृत्व आ कठोर क्षेत्र विज्ञान खोएल पारिस्थितिकी तंत्रकेँ पुनर्जीवित कऽ सकैत अछि। [CLM-001] [CLM-010]

COMPLETED MODE II (🍱 TIFFIN • 5 MIN READ)

संपूर्ण वैज्ञानिक शोधक लेल आगाँ बढ़ू: 🍛 थाली (10 min) →

संपूर्ण अकादमिक शोध प्रबंध (10 min) (Automatically activates the Scientist's Lens!)

READING MODE III • 🍛 THAALI (FULL ACADEMIC TREATISE • 🔬 SCIENTIST'S LENS AUTO-ENABLED) ⏱️ 10 MIN READ • PUBLISHED 2010

पश्चिमी भारतक सरिस्का टाइगर रिजर्वमे पुनः पेश भेल बाघसभक निगरानी: गृह सीमा, शिकार चयन आ खाद्य आदत पर प्रारम्भिक निष्कर्ष

ट्रांसलोकेशन पश्चात रेंजिंग डायनेमिक्स, न्यूनतम घुमावदार बहुभुज घर सीमासभ, लाइन-ट्रान्सेक्ट शिकार घनत्व आ उत्तरी उष्णकटिबंधीय शुष्क पर्ण वनमे स्काट आहारिकीक एक विस्तृत अनुभवजन्य अध्ययन

Academic Treatise Abstract: एक प्रामाणिक अनुभवजन्य मांसभक्षक पुनः परिचय प्रपत्र जे सरिसकामे स्थानांतरित बाघक पहिल समूहसँ 1,129 स्थानिय दूरसूची फिक्स् आ 103 स्कैटकेँ विश्लेषण करैत अछि, उच्च जंगली शिकार बोक्ने क्षमता, आकार-विकल्पात्मक शिकारी सामबर पर दस्तावेजीकरण करैत अछि और जनसांख्यिकीय व्यवहार्यता लेल गाम पुनर्स्थापनाक तत्काल आवश्यकता।

विलुप्तिक संकट आ कार्निभोर पुनः पेशक अनुभवजन्य आधार

[✓] OBSERVED सन् २००४ मे जंगली जीवविज्ञानी आ वन प्राधिकरणसभ अकल्पनीय बातक पुष्टि केलकः राजस्थानमे सरिस्का टाइगर रिजर्वक सम्पूर्ण जंगली बाघ जनसंख्या व्यावसायिक चोरी-छिपेबाक कारण पूर्णतः नष्ट भऽ गेल छल। (2004) ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED संसारक पश्चिमी-सबसँ बेसी व्याघ्रसभक प्रतिनिधित्व करैत सरिसका आधुनिक भारतीय इतिहासमे पूर्ण मांसभक्षक संकुचन भोगने पहिल आरक्षित क्षेत्र बनल। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ई आपदा राष्ट्रीय न्यायिक जांचक लेल प्रेरित केलक आ संरक्षित क्षेत्र प्रशासन कें सुधार करबाक हेतु राष्ट्रीय बाघ संरक्षण प्राधिकरण (एनटीसीए) केर गठन क' देलक। ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED प्रजाति कें पूर्व श्रेणी मे पुनः पेश क' रहल अछि से संरक्षण जीवविज्ञानमे सबसँ कठोर आ जटिल हस्तक्षेपक साधनसभ मे सँ एक छी। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED ऐतिहासिक रूप सँ, विश्वभरि बड्ड शिकारीक पुनः परिचय कम सफलता दर, रिलीज़ के बाद उच्च विखण्डन मृत्युदर आ मानव-मासु खाए वाला जीवसभक तीव्र संघर्षसँ ग्रसित भेल अछि। ( CLM-001 , CLM-007 )

[✓] OBSERVED किएक तँ बड़हन मांसभक्षक पुनर्स्थापना आर्थिक रूप सँ महंगी आ जैविक रूपसँ जोखिमपूर्ण अछि, जनसांख्यिकीय व्यवहार्यताक आकलन करबाक लेल अनुभवजन्य रिलीज पश्चात अनुगमन अनिवार्य अछि। ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED सरिस्का टाइगर रिजर्व राजस्थानक अल्वर जिलामे अर्ध-शुष्क अरवलली पहाड़ी इलाकाके 881 वर्ग किलोमीटर पर अछि। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED वनस्पति पर उत्तरी उष्णकटिबंधीय सूखी पत्ती वाला जंगल (* अनओगएइससउस पएनदउलअ*) आ उत्तरी उच्छ्वासित काँटा वाला जंगल (*) हावी अछि। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED पार्कमे दुईटा प्रमुख पक्की राजमार्गसभसँ भारी रूप सँ विभाजित अछि जे कुल ४४ किलोमिटरक छेलै आ २८ गोचरिक एन्क्लेव गामक द्वारा भारित अछि । (44) (28) ( CLM-001 , CLM-007 ) [✓] OBSERVED पुनः परिचयक प्रभावकारिता के आकलन करय लेल, भारतीय वन्यजीव संस्थान एक गहन रेडियो-टेलीमेट्री अध्ययन शुरू केनए छल जे स्थानांतरित बाघ सभक प्रारम्भिक समूह क पता लगाबयलक। ( CLM-001 )

कैप्चर, ट्रान्सलोकेशन प्रोटोकॉल आ टेलीमेट्रिक ट्रैकिंग मेथडॉलिजी

[✓] OBSERVED जुलाई 2008 आ जून 2009 के बीच, तीन वयस्क जंगली बाघ एक पुरुष (बाघ-1) और दूटा मादा (बाग-1 आओर बाघ-2) रैंथामहोर टाइगर रिजर्व मे रासायनिक रूप सँ अस्थिर भेल छल। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED अस्थिर पशुसभमे टेलोनिक्स द्वारा निर्मित द्वैत उपग्रह-जीपीएस आ अति उच्च आवृत्ति (वीएचएफ) रेडियो कॉलरसँ सुसज्जित छल। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED संस्थापकसभकेँ भारतीय वायुसेनाक मि-17 हेलिकॉप्टरसँ 250 किलोमीटर धरि हवाई परिवहन कएल गेल आ सरिस्कामे नरम-रिलीज कम्पोनेन्ट्स मे स्थानांतरित कयल गेल। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED पशु चिकित्सा अनुकूलनक बाद, बाघकेँ खुला जंगलमे मुक्त कएल गेल छल आ स्वयंसेवक भेला शुरू भेल। ( CLM-001 , CLM-002 )

[✓] OBSERVED स्थानिक आन्दोलनकेँ हाथमे राखल VHF रिसीभर आ दिशागत यागी एंटीनासभक प्रयोगसँ त्रिकोणकरण आ 'होमिङ इन' प्रोटोकॉल क उपयोग करैत ट्रैक कएल गेल छल। ( CLM-002 , CLM-003 ) [✓] OBSERVED एक वर्षक अध्ययन अवधिमे, क्षेत्रक चालक दलसभ पुरुष लेल 437 स्थानिक स्थान प्राप्त केलक, टाइग्रेस-1 लेल 463 स्थान आ टाइग্রেস-2 लेल 229 स्थान। ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED ऐतिहासिक मांसभक्षक साहित्यक प्रत्यक्ष तुलनामे सुविधा प्रदान करबाक लेल घर-घरके सीमाकेँ १०० प्रतिशत न्यूनतम घुमावदार बहुभुज (एमसीपी) विधि प्रयोग कऽ मात्राबद्ध कएल गेल छल। (100) ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED कोरल घनत्व अनुमानक कें VHF फिक्स् के समयिक क्लस्टरिंग आ टोपोग्राफी-प्रतिबन्धित ट्रैकिंग पथ सँ उत्पन्न ऑटोकोरेलेशन केर कारण अनुपयुक्त मानल गेल छल (एहि अध्ययनक पद्धतिगत सीमाक कारणे अतिरिक्त प्रमाणीकरणक बिना प्रत्यक्ष कार्य-कारण सिद्ध नहि होइत अछि)। ( CLM-003 , CLM-006 )

[↗] MODELLED रेखा पारक दूरी नमूनाकरण (23 पार 92 बेर पैदल चलल) शिकार भेटबाक दर आ पूर्ण घनत्व कें मॉडल करबाक लेल DISTANCE 5.0 सॉफ्टवेयर के उपयोग करैत कएल गेल छल. ( CLM-004 ) [✓] OBSERVED आहारक संरचना आ शिकार चयन व्यवस्थित मल स्कैट संग्रह आओर सूक्ष्म बाल क्युटिकल विश्लेषण द्वारा मात्रात्मक रूप सँ कएल गेल छल। ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED सापेक्ष बायोमास आ व्यक्तिगत शिकार कें खपत कएल गेल छलैक जे एकरमैनक भोजन समीकरण के उपयोग करैत गणना कैल गेलः Y = 1,980 + 0.035X, जतय X औसत शिकार शरीर वजन अछि. (1.980) ( CLM-005 )

रिलीज़ के बाद रेंजिंग डायनेमिक्स आ सीजनल होम-रेंज मेट्रिक्स

[✓] OBSERVED जंगली क्षेत्रमे विदा होएलाक तुरंत बाद, पुनः पेश भेल बाघसभ अपरिचित इलाका पर व्यापक अन्वेषण आंदोलन शुरू केनए छल। ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED नर दक्षिणमे कलिघाटी घाट मे तेजीसँ चलैत छल, जबकि टाइग्रेस-1 उत्तर दिस स्लोपकाक ओर विखुरल छल आ प्रारम्भिक महिनासभमे अलग-अलग क्षेत्र पर कब्जा करैत छल। ( CLM-002 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED मासिक रेंज विश्लेषणसँ पता चलल जे तीनो व्यक्ति अपन प्रारंभिक पोस्ट रिलीज़ अन्वेषण चरणक दौरान 220 वर्ग किलोमीटर तक के विशाल क्षेत्र प्रयोग कएने छल। ( CLM-002 ) [✓] OBSERVED लगभग दू-तीन मासक बाद, अन्वेषण भटकल कम भेल आ बिल्लियों स्थिर कोर मौसमी रेंज स्थापित केनए छल। ( CLM-002 , CLM-003 )

[✓] OBSERVED वार्षिक १०० प्रतिशत एमसीपी होम रेंज गणनामे पुरुषक लेल १६८.६ वर्ग किलोमीटर, टाइग्रेस-१ के लेल १८१.४ वर्ग किलोमिटर आ टाइग্রেস-२ क लेल २२३.४ चौड़ा किमी प्राप्त भेल। (100) (168.6) (181.4) ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED ई घरक दायरा कन्हा (65 किमी), पन्ना (31-67 किमी) या चितवन (9.3 किमी2) सँ रिपोर्ट कएल गेल क्षेत्रसँ उल्लेखनीय रूप सं पैघ अछि, जे एक अप्रवासी परिदृश्यमे अन्वेषणिक विखण्डनकेँ प्रतिबिंबित करैत अछि। ( CLM-002 , CLM-003 ) [✓] OBSERVED मौसमी रेंज डायनेमिक्स सँ पता चलल अछि जे मानसून (जुलाई-अक्टूबर २००८) के दौरान, घरक रेंज पुरुष लेल १३३.८ वर्ग किमि तथा टाइगर-1 क लेल १५१.३ वर्ग किमी छल। (2008) (133.8) (151.3) ( CLM-003 , CLM-008 )

[≈] ASSOCIATION जाड़ामे (नवम्बर २००८-फरवरी २००९) नरक क्षेत्र विस्तार भेल आ पूर्णतः टाइग्रेस-1 क घर सीमा केँ समेटलक। (2008) (2009) ( CLM-008 ) [≈] ASSOCIATION फील्ड क्रूसभ पुष्टि केलक जे ई पूर्ण स्थानिक ओवरलैप प्रत्यक्ष रूप सँ गहन जोडी, सहवास आ प्रेम व्यवहारसँ सम्बन्धित छल। ( CLM-008 ) [✓] OBSERVED टाइग्रेस-२, जे चक्रमे बाद मे जारी कएल गेल छल, गर्मीक दौरान व्यापक खोज भ्रमण प्रदर्शन केलक आ अपन क्षेत्रकेँ २२३.४ वर्ग किलोमिटर तक विस्तार केनए छल। (2) (223.4) ( CLM-002 , CLM-003 )

शिकार समुदाय संरचना, बायोमास घनत्व आ स्कैट डायटेटिक

[↗] MODELLED दूरी नमूनाक माध्यमसँ शिकार घनत्व मोडलिङ सार्इस्कामे एक असाधारण प्रचुर जंगली जडिबुटीभारी शिकार आधार के पता चलल। ( CLM-004 ) [↗] MODELLED कुल जंगली कवक घनत्व प्रति वर्ग किलोमीटर 107.8 जनावरक अनुमान कएल गेल छल, जे चिटल (46.7/किमी2), सांबर (26.2/किमि2) आ नीलगई (19.5/किमी2) द्वारा संचालित अछि। ( CLM-004 ) [↗] MODELLED भारतीय पवन पक्षी सभ संभावित शिकार प्रजाति मे सर्वाधिक व्यक्तिगत घनत्व प्रदर्शित करैत छल, प्रति वर्ग किलोमीटर 125.2 पंछी तक पहुँचल। ( CLM-004 , CLM-009 ) [↗] MODELLED आरक्षित केन्द्रक भीतर घरेलू पशुधन घनत्व काफी छल, प्रति वर्ग किलोमीटर औसत 59.9 टाका। ( CLM-004 , CLM-007 ) [↗] MODELLED जंगली भृंग, पवन और घरेलू पशु सहित कुल उपलब्ध शिकार जैव-जन्य पदार्थ प्रति वर्ग किलोमीटरक २१ हजार ६१८ किलोमिटर पर पहुँचल अछि। (21) (618) ( CLM-004 )

[✓] OBSERVED १०३ टाईगर स्काटक विश्लेषणसँ ई प्रमाणित भेल जे सामबर मुख्य आहार घटक छल, जकर ४१.७ प्रतिशत स्काट्स मे देखाएल गेल अछि आ खपत कएल बायोमासमे ४३.२ प्रतिशत योगदान दैत अछि। (103) (41.7) (43.2) ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED चिटल दोसर सभसँ बेसी प्रचलित शिकार वस्तु छल (26.3 प्रतिशत घटना, 15.2 प्रतिशत बायोमास), एकर बाद घरेलू पशुधन (19.4 प्रतिशत घटना , 26.2 प्रतिशत जैवमात्रा) । ( CLM-005 , CLM-007 ) [✓] OBSERVED Ivlev क's चुनावीता सूचकांक सँ सबर (सूचकाङ्क +0.44) आ चिटल (+0.26) लेल महत्वपूर्ण सकारात्मक चयन पुष्टि भेल, जबकि आम लांगुर आ पशुधनक खपत अपेक्षित अपेक्षासँ कम छल। ( CLM-005 , CLM-007 ) [✓] OBSERVED आरक्षितमे पवनक संख्यात्मक प्रचुरता उच्चतम होएबाक बावजूद, स्कैट मे शून्य पवन अवशेष भेटैत छल जे शिकार आकारक तीव्र भेदभाव के पुष्टि करैत अछि। ( CLM-005 , CLM-009 )

प्रौद्योगिकीक सीमा, मानवजातिवादी घर्षण आ पुनर्प्राप्ति सिद्धांत

[✓] OBSERVED लेखकसभ महत्वपूर्ण परिचालन आ प्राविधिक सीमाकेँ व्यक्त केनए छल जे अनुभवजन्य अनुसन्धानक प्रभावित करैत छल। ( CLM-001 , CLM-004 ) [i] CONTEXT उपग्रह डेटा अपलिंकिंग तंत्र दुनू प्राथमिक रेडियो कॉलर पर सेप्टेम्बर २००८क मध्य धरि पूर्णतः विफल भेल छल। (2008) (एहि अध्ययनक पद्धतिगत सीमाक कारणे अतिरिक्त प्रमाणीकरणक बिना प्रत्यक्ष कार्य-कारण सिद्ध नहि होइत अछि)। ( CLM-006 ) [i] CONTEXT एहि कारण शोधकर्तासभ निर्देशनात्मक VHF त्रिभुज प्रयोग करैत मेहनती दैनिक पैदल गश्त बिना स्वचालित निरन्तर रातिक फिक्स् प्राप्त नहि कऽ सकल। ( CLM-006 ) [✓] OBSERVED एकर अतिरिक्त, अरावलली स्थलाकृति सख्त सिग्नल बाउन्स आ छाया क्षेत्रक निर्माण करैत छल, जे कहियो-कहियो तीव्र मानसूनिक वर्षाके दौरान वास्तविक समयमे स्थानिकीकरण मे बाधा उत्पन्न करैत छल। ( CLM-003 )

[✓] OBSERVED सरिसका के भीतर 28 मानव बस्तीक निरंतरता क्रोनिक मानवजनिक दबाव उत्पन्न करैत अछि जे पुनर्स्थापित जनसंख्याके स्थिरताकेँ खतरा बना दैत अछि। ( CLM-007 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED अनियंत्रित ईंधन लकड़ीक संग्रह, गैर-धुनी वन उत्पादन क' कटौती आ अवैध पशुपालन स्थानीय आवास क्षय के कारण बनैत अछि। ( CLM-007 ) [✓] OBSERVED पशुधनमे बाघक भोजनक लगभग २० प्रतिशत हिस्सा रहैत अछि, आ चरबाही समुदायसभसँ संघर्ष प्रतिशोधात्मक विषयरणक खतरा कायम रखैत अछि। (20) ( CLM-007 ) [✓] OBSERVED उत्साहजनक रूप सँ, मूलभूत समाजशास्त्रीय सर्वेक्षणमे पता चलल अछि जे स्थानीय निवासीक ९८ प्रतिशत लोक बाघकेँ पुनः पेश करबाक लेल गर्व आ समर्थन व्यक्त केनए छल। (98) ( CLM-001 , CLM-010 )

[↗] MODELLED दीर्घकालिक आनुवंशिक आ जनसांख्यिकीय स्थिरता सुनिश्चित करबाक लेल, आधिकारिक पुनः परिचय योजना छह वर्षक अवधिमे प्रत्येक दू साल मे तीन टागरे केँ मुक्त करयके प्रोत्साहित करैत अछि। ( CLM-010 ) [✓] OBSERVED जुलाई 2010 मे दूटा अतिरिक्त स्थानान्तरणक संग प्राप्त पाँच बाघक लक्ष्य मूल जनसंख्या नवजात आबादी के केंद्र बना रहल अछि। ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED सरकारी अधिकारी सभ आंतरिक गाम कें स्वेच्छा से स्थानांतरित करबाक प्रयास मे तेजी ला सकैत अछि, पार्क के बाहर उचित भूमि मुआवजा प्रदान करैत अछि। ( CLM-007 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ट्राफिक शांत, रातिक समय सवारीक कर्फ्यू आ दूटा राज्य राजमार्ग कें फेर से संरेखित करब एहि मे खतरनाक वाहन-जंगली जीव केँ टक्कर देबाक रोक लगत। ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED सरिसका मे प्रजनन बाघक सफल पुनर्स्थापना कार्निभोर संरक्षण आ पारिस्थितिक बहालीमे विश्वव्यापी रूप सँ प्रसिद्ध मील का पत्थर के रूप में खड़ा अछि। ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED IUCN द्वारा स्थापित कार्निभोर पुनः पेश प्रोटोकॉलसभ भौतिक स्थानान्तरण शुरू होए सँ पहिने पूर्ण पारिस्थितिक जोखिम आकलनक आवश्यकता अछि। ( CLM-001 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED आरंटहमबहोर स्रोत बाघक आनुवंशिक प्रोफाइलकेँ स्क्रीनिंग कएल गेल छल जाहिसँ संस्थापक स्टॉकमे हानिकारक रेसेसिव एलेलसभके प्रवेश नहि होअय। ( CLM-001 ) [✓] OBSERVED एक हेक्टेयरक मोफ्ट रिलेज बमसभ दस फुट उच्च चेन लिंक बाड़ सँ बनाएल गेल छल जाहिसँ स्थानांतरित बिरालोकेँ हवाई परिवहन के बाद शान्त होएबाक अनुमति देल जाए। ( CLM-001 , CLM-002 ) [✓] OBSERVED टेलीमेट्रिक ट्रैक क चालक दल बारह घंटाक शिफ्ट मे कार्य करैत छल, प्रत्येक दृश्य संपर्क पर परिवेश तापमान, आवास प्रकार आ संबंधित शिकार गतिविधि केँ रिकॉर्ड करैत छल। ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED न्यूनतम घुमावदार बहुभुज अनुमानसभ विकट स्थानक प्रति संवेदनशील भऽ सकैत अछि, मुदा अवकाश स्थिर वितरणकेँ ध्यान मे रखैत सबसँ मजबूत उपकरण बनल रहल। ( CLM-003 ) [↗] MODELLED सरिसकामे सामबरक उच्च घनत्वकेँ व्यापक एनोजीसस-प्रधान ढलानसँ लाभ भेल अछि जे वर्षभरि पौष्टिक ब्राउज प्रदान करैत अछि। ( CLM-004 , CLM-005 ) [↗] MODELLED चिटल घनत्व व्यापक घाटीक तल सँ चोख शिखर पर पहुँचल जतय ऐतिहासिक कृषि त्याग विशाल खुला बहुव्रीहि मैदान बना देलक। ( CLM-004 )

[↗] MODELLED नीलगाई एंटीलोपसभक शरीर मे २०० किलोग्राम तक के पर्याप्त द्रव्यमान अछि, उच्च कैलोरी रिटर्न प्रदान करैत अछि मुदा आक्रामक विरोधी शिकारी उड़ान प्रतिक्रिया प्रदर्शित करैत अछि। (200) ( CLM-004 , CLM-005 ) [✓] OBSERVED प्रजाति स्तरक शिकार पहिचान प्राप्त करबाक लेल उच्च शक्ति ओप्टिकल सूक्ष्मदर्शी अन्तर्गत मललक बाल विश्लेषण मानक क्युटिकल स्केल पैटर्न कुंजीसभके अनुसरण कएल गेल छल । ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED एकरमैनक बायोमास समीकरण छोट शिकार योगदानकेँ अतिशयोक्ति सँ रोकैत अछि, जे बड़हन फेलिडसभ लेल यथार्थवादी कैलोरी खपत प्रोफाइल प्रदान करैत अछि। ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED Ivlevक चयनात्मक सूत्र सफलतापूर्वक जंगली क्षेत्रमे सरल संख्यात्मक उपलब्धता सँ वास्तविक शिकारी प्राथमिकता केँ अलग करैत अछि। ( CLM-005 ) [✓] OBSERVED बाघक चटनीमे भारतीय पवन के पूर्ण अनुपस्थिति से देखबैत अछि जे वयस्क बाघ छोट पक्षी शिकार पर शिकार क' लेल ऊर्जा खर्च करय सँ बचे रहैत छथि। ( CLM-005 , CLM-009 ) [↗] MODELLED घरेलू भैंस के हत्या मुख्यतः शुष्क नूलह पर भेल छल जतय पशुधन मौसमी जल छिद्रक आसपास जमा होएत छल। ( CLM-004 , CLM-007 )

[✓] OBSERVED पशुधन शिकारक ४८ घण्टामे देल गेल शीघ्र ex-gratia क्षतिपूर्तिसँ गामक लोकसभ द्वारा बदला लेने लाश विषाक्त होएब नहि रहल। ( CLM-007 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED ट्रांसलोकेटेड जोडीक बीच देखल गेल शीतकालीन प्रेम सम्बन्ध पुष्टि केलक जे रिलीज़ पश्चात विकृति सामान्य प्रजनन जीवविज्ञानकेँ स्थान देलनि। ( CLM-001 , CLM-008 ) [✓] OBSERVED VHF त्रिभुज त्रुटि बहुभुजासभक गणना पचास मीटर कें भीतर स्थानिक सटीकता सुनिश्चित करबाक लेल ज्ञात जीपीएस बेंचमार्क के आधार पर समय-समय पर कएल गेल छल। ( CLM-003 ) [✓] OBSERVED एनटीसीए गाइडलाइन्स के तहत स्वैच्छिक गाम स्थानान्तरण कार्यक्रम कें लेल प्रत्येक योग्य वयस्क या वैकल्पिक कृषि भूमि पर दस लाख रुपैयाँ प्रदान कएल गेल अछि। ( CLM-007 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED भगनी आ उमरी गामकेँ स्थानान्तरण कएलाक बाद बारह वर्ग किलोमीटरसँ बेसी मुख्य घाटीक आवास केँ निर्विघ्न जंगलमे बहाल कएल गेल। ( CLM-002 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED राजमार्ग गति नियमनक बाधा आ सरिसका-कलिघाटी सड़क पर स्थापित स्वचालित सेंसर कैमरा सभ रातिमे सड़क हत्याके घटनाकेँ कम कए देलक। ( CLM-001 , CLM-010 )

[✓] OBSERVED पुनः पेश कएल गेल जनसंख्याक दीर्घकालिक अनुगमनसँ मूल्यांकन होएत जे की संस्थापक आनुवंशिक विविधता अंतर्ग्रहणिक अवसाद केँ रोकबाक लेल पर्याप्त अछि। ( CLM-001 , CLM-010 ) [✓] OBSERVED सरिसका पुनः परिचय कार्यक्रम मानव-अधिशासित परिदृश्यमे चोटी मांसभक्षकसभक पुनर्जीवित करबाक लेल एक स्थायी अन्तर्राष्ट्रिय पूर्वानुमान स्थापित करैत अछि। ( CLM-001 , CLM-010 )

COMPLETED MODE III (🍛 THAALI • 10 MIN READ)

मूल प्रमाण आ संदर्भ देखू: 📋 प्रमाण →

Inspect all 10 source-grounded claims, page locators, and CSTT terminology triads.

PROVENANCE LEDGER & ORIGINAL PEER-REVIEWED SOURCE (2010)
📅 PUBLISHED IN 2010 📘 Tropical Conservation Science

Original Scientific Paper: "Monitoring of Reintroduced Tigers in Sariska Tiger Reserve, Western India: Preliminary Findings on Home Range, Prey Selection and Food Habits"

Authors: K. Sankar, Qamar Qureshi, Parag Nigam, P. K. Malik, P. R. Sinha, R. N. Mehrotra, Rajesh Gopal, Subhadeep Bhattacharjee, Krishnendu Mondal, Shilpi Gupta

Full Citation: Sankar, K., Qureshi, Q., Nigam, P., Malik, P. K., Sinha, P. R., Mehrotra, R. N., Gopal, R., Bhattacharjee, S., Mondal, K., & Gupta, S. (2010). Monitoring of reintroduced tigers in Sariska Tiger Reserve, Western India: preliminary findings on home range, prey selection and food habits. Tropical Conservation Science, 3(3), 301–318.

License: CC BY 4.0 | Work ID: WORK-IND-2010-0149

Public Government & Statutory Research Portals

📘 STUDY-SPECIFIC TERMINOLOGY (5 CONCEPTS) #Carnivore Ecology#Reintroduction Biology#Radio Telemetry

Scientific Terminology Aids

Standardized scientific terminology triads mapped to official pedagogy and technical terminology specifically tailored for "Monitoring of Reintroduced Tigers in Sariska Tiger Reserve, Western India: Preliminary Findings on Home Range, Prey Selection and Food Habits" (2010).

संरक्षणक स्थानान्तरण (Sanrakshan Punarsthapan) • Conservation Translocation ▾
संरक्षणक स्थानान्तरण [Sanrakshan Punarsthapan] — Conservation Translocation
स्थानीय रूप सँ समाप्त भ चुकल आरक्षित क्षेत्रक पुनर्स्थापना हेतु जंगली फाउन्डर बाघकेँ स्रोत आबादी (रैंथाम्बौर) सँ जानबूझकर पकड़ल आ स्थानांतरित कएल गेल।
CSTT Ref Code: CSTT-WILD-0601-MAI
वहफ आ गपस उपग्रह टेलिमेट्रिक (Radio Evam GPS Telemetry) • VHF & GPS Satellite Telemetry ▾
वहफ आ गपस उपग्रह टेलिमेट्रिक [Radio Evam GPS Telemetry] — VHF & GPS Satellite Telemetry
बहुत उच्च आवृत्ति जमीन एन्टेंना आ उपग्रह प्रेषक द्वारा दैनिक गति आ हत्या स्थलक नक्शा बनाबऽ लेल कॉलरड टाइगरसभकेँ ट्रैक करैत अछि।
CSTT Ref Code: CSTT-TECH-0419-MAI
जैकब्स' शिकार चयन सूचकांक (Jacobs Shikar Chayan Soochkank) • Jacobs' Prey Selection Index ▾
जैकब्स' शिकार चयन सूचकांक [Jacobs Shikar Chayan Soochkank] — Jacobs' Prey Selection Index
जंगली में एक शिकार प्रजाति के वास्तविक उपलब्धता के तुलना मे शिकारी स्कैट्स/मृत्युओं में अनुपात की संख्यात्मक माप।
CSTT Ref Code: CSTT-STAT-0541-MAI
स्कैट हेयर माइक्रो-हिस्टोलॉजी (Mal-Rom Sookshma Vishleshan) • Scat Hair Micro-Histology ▾
स्कैट हेयर माइक्रो-हिस्टोलॉजी [Mal-Rom Sookshma Vishleshan] — Scat Hair Micro-Histology
मांसभक्षक छालमे अपघर्षित गार्ड केश क्युटिक्यूलर स्केल आ मेडलरी पैटर्नक सूक्ष्म पहिचान लेल शिकार प्रजाति कें उपभोग कएल गेल निर्धारित करबाक हेतु।
CSTT Ref Code: CSTT-ZOOL-0738-MAI
मूल वासस्थानक अतिक्रमण (Nirbadh Kendriya Aavas) • Inviolate Core Habitat ▾
मूल वासस्थानक अतिक्रमण [Nirbadh Kendriya Aavas] — Inviolate Core Habitat
टाइगर रिजर्वक भीतर अवरोध मुक्त प्रजनन घाटियां स्वेच्छासँ, प्रोत्साहन प्राप्त आन्तरिक वन गामक पुनर्वास द्वारा सुरक्षित कएल गेल छल।
CSTT Ref Code: CSTT-FOREST-0702-MAI

Atomic Claim Ledger & Evidential Grounding

Each claim is an atomic source-grounded assertion with its recorded locator.

[✓] [OBSERVED] CLM-001 • observed in study
"Three adult tigers (one male and two females) were successfully translocated by Indian Air Force helicopters and reintroduced into Sariska Tiger Reserve from Ranthambhore between 2008 and 2009."
Source Anchor: Introduction & Methods - Translocation, p. 301-304
[✓] [OBSERVED] CLM-002 • observed in study
"Reintroduced tigers initially explored extensive territories up to 220 square kilometres before establishing stabilized core ranges after two to three months."
Source Anchor: Results - Home Range Ranging Patterns, p. 305-309
[✓] [OBSERVED] CLM-003 • observed in study
"Annual home ranges estimated via 100 percent Minimum Convex Polygon were 168.6 square kilometres for the male, 181.4 square kilometres for Tigress-1, and 223.4 square kilometres for Tigress-2."
Source Anchor: Results & Appendix 4 - Home Range Metrics, p. 305-318
[↗] [MODELLED] CLM-004 • modelled result
"Distance sampling line transects estimated a high wild ungulate density of 107.8 animals per square kilometre, with an overall potential prey biomass of 21,618 kilograms per square kilometre."
Source Anchor: Results - Prey Abundance, p. 307-315
[✓] [OBSERVED] CLM-005 • observed in study
"Fecal scat analysis revealed that Sambar (41.7 percent) and Chital (26.3 percent) constituted the primary dietary prey, with Ivlev's selectivity index confirming significant preference for Sambar."
Source Anchor: Results - Food Habits & Selectivity, p. 307-316
[i] [CONTEXT] CLM-006 • editorial context
"Satellite GPS collar transmitters stopped uplinking data within two months of release, precluding automated continuous nocturnal tracking without intensive daily ground VHF radio-telemetry triangulation."
Source Anchor: Methods - Telemetry Tracking Constraints, p. 304
[✓] [OBSERVED] CLM-007 • observed in study
"Domestic livestock remains appeared in 19.4 percent of collected scats, reflecting substantial human-carnivore interface across park enclave villages."
Source Anchor: Results - Livestock Predation, p. 308-317
[≈] [ASSOCIATION] CLM-008 • estimated association
"Complete home-range overlap (59.4 square kilometres) between the adult male and Tigress-1 during the winter season was directly associated with successful pairing and courtship behavior."
Source Anchor: Results - Seasonal Range Overlap, p. 305-306
[✓] [OBSERVED] CLM-009 • observed in study
"Indian peafowl density was the highest among all prey species (125.2 birds per square kilometre), yet zero peafowl remains were detected in tiger scats, demonstrating sharp size-selective predation avoidance."
Source Anchor: Results & Appendix 1 - Avian Prey Dynamics, p. 307-315
[↗] [MODELLED] CLM-010 • modelled result
"Population viability models indicate that scheduled supplementation of three tigers every two years for six years alongside voluntary village relocation is necessary for population persistence."
Source Anchor: Discussion - Conservation Management, p. 310-311